Przegląd nowości

Świat muzyki i matematyka

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 03, maj 2024 21:47

Akord tworzą co najmniej trzy dźwięki (trójdźwięk), ale można grać również czterodźwięki itd. W każdej tonacji (gamie) występują trzy podstawowe akordy, zwane triadą harmoniczną. Akord zbudowany na I stopniu gamy nazywa się Toniką, na IV stopniu Subdominantą, a na V Dominantą.

Dla gamy C-dur podstawowym tonem jest c, Toniką jest akord c-e-g, Subdominantą f-a-c, zaś Dominantą g-h-d. Natomiast dla gamy G-dur Toniką jest g-h-d, dla gamy D-dur Toniką
d-fis-a.

W ostatnim akordzie pojawił się dźwięk fis, uzyskany przez podwyższenie dźwięku f o pół tonu, za pomocą krzyżyka #. Dodajemy wówczas do jego nazwy końcówkę is.

Na klawiaturze fortepianu uzyskamy go naciskając czarny klawisz pomiędzy klawiszami f i g.

Opisana w opisany sposób triada harmoniczna (T, S, D) jest bazą do harmonizowania danego utworu. Gdy chcemy zagrać jakąś melodię, musimy ustalić tonację, w jakiej ją wykonamy.

Dla przykładu utwór „Panis Angelicus” Cesara Francka wykonywany jest przez Charlotte Church w tonacji A-dur, również przez Andrea Bocelliego w tej samej tonacji, śpiewany o oktawę niżej, ale Elina Garanča z Estonii wykonuje ten utwór w tonacji E-dur. Spowodowane to jest oczywiście różnymi możliwościami głosowymi tych śpiewaków.

Triadę harmoniczną można określić posługując się tzw. kołem kwintowym, czyli kołem opisanym na dwunastokącie foremnym. W każdym z dwunastu punktów tego koła  jest umieszczony jeden z dwunastu dźwięków w taki sposób, by przesuwając się zgodnie z ruchem wskazówek zegara uzyskać dźwięk wyższy o kwintę od poprzedniego. Przesuwając się niezgodnie ze wskazówkami zegara kolejny dźwięk jest obniżony o kwintę od poprzedniego.

Wybierając z koła kwintowego tonację (np. C-dur) widzimy, że dźwięk następny zgodnie z ruchem wskazówek zegara jest dźwięk G, na którym zbudowany akord jest Dominantą w C-dur, zaś poprzedni to dźwięk F, który jest podstawą akordu Subdominantowego.

Zasada tworzenia koła kwintowego oparta jest na regułach matematycznych. Każdy kolejny dźwięk koła kwintowego powstaje z poprzedniego przez przesunięcie się względem niego o jedną kwintę (pięć dźwięków wyżej lub niżej). Każdy muzyk grający „ze słuchu” musi znać koło kwintowe, gdyż dzięki niemu może harmonizować melodię odpowiednio dobranymi akordami. Akordem Dominantowym (Dominantą) dla tonacji C-dur jest akord toniczny dla gamy G-dur, a akordem Subdominantowym jest akord toniczny dla gamy F-dur.

Zgodnie z kołem kwintowym początkujący muzyk, grając „Odę do radości” w tonacji C-dur użyje trzech podstawowych akordów: Tonikę C-dur, Subdominantę F-dur  i Dominantę G-dur. Bardziej zaawansowany muzyk oprócz tych trzech podstawowych akordów ubarwi utwór jeszcze innymi akordami. 

• « poprz.
• nast. »