Przegląd nowości

Przechodząc do kwestii merytorycznych, pozwolę sobie zaproponować podział mojej wypowiedzi na kilka części - dla przejrzystości i, być może, w celu ułatwienia dyskusji nad zawartymi w niej tezami.

Kontekst

Rozpoczynam tę część mojej wypowiedzi od kontekstu, bez przypomnienia którego nie można postawić prawidłowej diagnozy obecnego stanu Teatru Wielkiego. Pierwszy element kontekstu stanowi tradycja, która wszystkich nas zobowiązuje.

Teatr Wielki w Poznaniu przez dziesięciolecia stanowił nie tylko najważniejszą instytucję kultury w Poznaniu i Wielkopolsce, ale również należał do czołowych scen operowych w naszym kraju. Były wręcz okresy, kiedy traktowano i oceniano Operę "pod Pegazem" za scenę "numer jeden" (np. okres Waleriana Bierdiajewa, "druga" dyrekcja Zygmunta Latoszewskiego, czy środkowa faza dyrekcji Mieczysława Dondajewskiego). Od około 10 lat Teatr ten przeżywa kryzys a jego słabnąca pozycja wśród teatrów operowych w Polsce i wśród instytucji kultury w Poznaniu, każe nam, a zwłaszcza władzom Sejmiku woj. Wielkopolskiego, jak najpilniej zaradzić problemom, które ten kryzys i pogłębiającą się stagnację wywołały.

Drugim elementem tworzącym kontekst jest szeroko rozumiana kulturotwórcza, w tym edukacyjna, rola Teatru Wielkiego w Poznaniu i Wielkopolsce, która w czasie od 1995 roku do dziś została zmarginalizowana (za działania edukacyjne nie traktuję ani tzw. "warsztaty operowe", które co najwyżej mogą spełniać rolę autopromocji prowadzącego je dyrektora Teatru, ani też np. "Wigilie" Barbary Wachowicz, które prezentują archaiczny i przez to zupełnie nieatrakcyjny dla współczesnego odbiorcy - zwłaszcza młodego, sposób kształtowania uczyć patriotycznych opartych na łzawym romantyzmie). Również prezentacje dzieł Karola Kurpińskiego i Antoniego Radziwiłła w tym kształcie, jaki zaproponował Teatr Wielki, są przeciwskuteczne. Nowoczesna edukacja nie na tym polega, ale do tego tematu jeszcze powrócę.

Obecna dyrekcja Teatru w tej kluczowej sprawie, dotyczącej zwłaszcza roli teatru operowego w kształtowaniu współczesnej kultury wysokiej i - uwaga - masowej (co pokazują doświadczenia innych teatrów europejskich), nie ma nic do zaproponowania. Teatr nie spełnia zatem jednej z podstawowych funkcji, nie promieniuje tym samym na Poznań i Wielkopolskę