Przegląd nowości

Prapremiera baletu „Harnasie” w Pradze 11 maja 1935 roku

Szczegóły

Opublikowano: czwartek, 01, październik 2020 13:31

Stwierdzenie, kto otrzymywał tantiemy za teksty oraz libretto – mogłoby w pewnym stopniu wyjaśnić wątpliwości. Jakiej koncepcji Munclinger starał się być wierny, kiedy wraz ze scenografem Pavlikiem zdecydował się na stylistyczny melanż? Dekoracja obrazu I przedstawia bowiem, potraktowane jako akcent dominujący – ośnieżone szczyty górskie, strzeliste wierzchołki, krajobraz jakby księżycowy i nieosiągalny. Poniżej – polana z czymś w rodzaju pagórka z drzewem iglastym. Jest to propozycja w pełni umowna, symboliczna, która przy specyficznym oświetleniu sceny wnosiła być może element pewnej fantazji.

Natomiast libretto, które relacjonował Munclinger w radio, sugerowało, że akcja w I obrazie powinna mieć charakter realistyczny. W obrazie II ten realizm nie tylko był zachowany, ale nawet pogłębiony w szczegółowo przez reżysera potraktowanym obrzędzie oczepin, umiejscowionym w karczmie. W epilogu baletu ruiny karczmy zostały pokazane na tle górskich szczytów z I obrazu. Na takim, jakby symbolicznym, tle grał też Sabala.

Z punktu widzenia formalnego można by czynić zarzut z takiego pomieszania konwencji. Ale zastosowana „rama” z wiecznie dominującymi górami, które „są i będą”, spełniła w koncepcji Munclingera swoje zadanie. Realistyczne zaś wątki II obrazu chwalił bardzo kompozytor w liście do matki: „Grupa Harnasiów znakomita – 2. obraz, zwłaszcza ta bójka i awantura – wprost świetna”. W opinii tej zawarty jest niewątpliwie komplement wobec reżysera, którego pracę recenzent „Slovenskiego Přehledu” nazywa „oryginalną i polską”. Munclinger trafnie wiec uchwycił ideę góralskiego stylu Karola Szymanowskiego. Ale co w latach trzydziestych kompozytor rzeczywiście myślał o stylu góralskim? Może prawda zawarta jest w jego słowach, cytowanych potem przez Rafała Malczewskiego (z listu z 12 V 1935 roku). Szymanowski mówił, że napisałby muzykę do filmu, który by obrazował życie Podhala.

• « poprz.
• nast. »