Przegląd nowości

Gottfried Wagner o swoim Pradziadku

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 20, czerwiec 2014 22:32

Sam Ryszard Wagner ma różne oblicza. Za niesamowitym kompozytorem i muzycznym czarodziejem stoi szarlatan, naciągacz, intrygant, pseudorewolucjonista i oportunistyczny pupil króla. Każda z tych twarzy odzwierciedla głęboko ukryte cechy charakteru Wagnera oraz fakt, że wychowywał się bez ojca, że nikt nie nakładał na niego ograniczeń, że był nekromanem i apokaliptykiem, mizoginem i antysemitą na tle rasowym, ubóstwiającym samego siebie narcyzem, który we wszystkim, co mówił i czynił, miał na uwadze tylko siebie. Wagner nie był „tylko” artystą, lecz politykiem i artystą w jednej osobie. Jego muzyka i twórczość pisarska wywierały wielki wpływ, wykraczając daleko poza operową publiczność, a w późniejszym czasie znalazły też odbicie w propagandzie nazistowskiego państwa. Z tą muzyką Wagnera do dziś kojarzy się nazistowskie parady partyjnych zjazdów w Rzeszy oraz bombowe naloty Wehrmachtu. Francis Ford Coppola wykorzystał te skojarzenia w filmie o Wietnamie, zatytułowanym „Czas apokalipsy” („Apocalypse Now”). Obrazy, które wywołuje muzyka Wagnera, w nieunikniony sposób wiodą do Hitlera – miłośnika muzyki i postawy właśnie tego kompozytora. Dzisiejsi neonaziści wykorzystują kompozycje Wagnera do propagandy w Internecie. Tutaj także potrzebny byłby psychiatra.

Wykształcony miłośnik opery wie, jaki ładunek wybuchowy kryje w sobie Wagner – i wytrwawszy do końca wagnerowskiej opery, wyznaje po cichu, że przecież jest tyle pięknej muzyki innych twórców, w której nie ma tylu pułapek… Lepiej nie mówić tego głośno, aby nie wypaść poza nawias. Dla możnych i wielkich tego świata, którzy jedynie udają, że interesują się jego muzyką, ale rokrocznie pielgrzymują do Bayreuth, Wagner jest bowiem symbolem prestiżu. Bayreuth wciąż jeszcze obiecuje ekskluzywność: wydaje się właściwym miejscem do tego, aby się pokazać i robić tam interesy. „Anything goes? ”

„Im więcej czytam o Ryszardzie Wagnerze, tym trudniej mi wykonywać jego muzykę” – wyznał sir Simon Rattle we wspomnianym wywiadzie dla „Die Zeit”. Oznacza to jednak także, że im więcej się wie o Wagnerze i im więcej ma się odwagi, by stworzyć sobie jego własny obraz, tym wyraźniejsze stają się kontury tego mętnego i ponurego światopoglądu w dźwiękowym świecie jego oper. Ryszard Wagner i międzynarodowy kult, jaki otacza jego osobę, to tykająca bomba. „Cave Richard Wagner!”

Zapraszam wszystkich zwolenników i krytyków Ryszarda Wagnera do lektury tej książki. Zapewniam, że czyta się ją „jednym tchem”.

                                                                             Jarosław Bardysz

• « poprz.
• nast. »