Przegląd nowości

Ebony Band – osobliwe spotkania z muzyką współczesną

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 04, listopad 2013 10:12

Erwin Schulhoff urodził się w 1894 r. w Pradze w niemiecko-żydowskiej rodzinie. Kiedy miał siedem lat, jego muzyczny talent został odkryty przez Antonina Dworzaka. Mniej więcej do roku 1914 Schulhoff zafascynowany był twórczością Maxa Regera, Richarda Straussa oraz Claude’a Debussy’ego, jednak w wyniku wojennej zawieruchy⁴ jego poglądy na sztukę uległy zmianie. Po wojnie wyjechał do Rzeszy Niemieckiej, by związać się – jako pianista jazzowy, kompozytor i organizator życia muzycznego – z miejscowymi ruchami awangardowymi. Później z powodów politycznych wrócił do rodzimego miasta, wtedy już stolicy Pierwszej Republiki Czechosłowackiej, gdzie w latach 30. pracował jako pianista w jednej z rozgłośni radiowych i zaangażował się w działalność komunistyczną. Odtąd jego twórczość będzie realizacją, przynajmniej w pewnym stopniu, idei realizmu socjalistycznego, a jazz posłuży mu już tylko do zarabiania na życie. Po wybuchu drugiej wojny światowej usiłował wyemigrować do Związku Radzieckiego, ale Niemcy aresztowali go i wysłali do obozu koncentracyjnego w Wülzburgu, w którym zmarł w 1942 r.

Tytuł oratorium H.M.S. Royal Oak wywodzi się od nazwy olbrzymiego, prawie dwustumetrowego pancernika służącego od 1915 r. w brytyjskiej marynarce wojennej⁵. Inspiracją do skomponowania dzieła była dla Schulhoffa niecodzienna kłótnia, do której doszło na pokładzie okrętu w 1928 r. Spór dotyczył muzyki jazzowej wykonywanej w messie; nie przypadła ona do gustu admirałowi, więc kazał zmienić repertuar, co spotkało się ze sprzeciwem dwóch innych oficerów. Zaczęło się od buntu załogi, a skończyło na procesie sądowym. Co ciekawe, wśród oskarżonych znalazł się także admirał. Postawienie go przed wymiarem sprawiedliwości było w dużej mierze wynikiem presji społecznej; o wydarzeniu rozpisywała się prasa.

Autorem libretta do utworu, napisanego po niemiecku i angielsku, jest Otto Rombach, dziennikarz Frankfurter Zeitung. Premiera oratorium w eterze – na falach rozgłośni Frankfurter Rundfunk – odbyła się 9 maja 1931 r., a pierwsze wykonanie sceniczne miało miejsce rok później we Wrocławiu. Bez sukcesu; prawdopodobnie dlatego, że rozgłośnie radiowe nie były jeszcze gotowe na gloryfikację jazzu.

W składzie Ebony Band usłyszymy saksofony, trąbki, kornety, puzony, tubę basową, kotły, perkusję, fortepian, akordeony, czelestę, banja, gitary oraz troje skrzypiec. Muzykom towarzyszy chór, a poza tym lektor (w tej partii Daniel Reuss) oraz soliści: tenor Bernard Loonen i sopranistka Åsa Olsson. Kompozycja odznacza się rapsodycznością – niektóre jej tematy powtarzają się, ale dominujących motywów brak. Kierowany przez Wernera Herbersa zespół gra śpiewnie, a lektor i soliści wykonują swe partie z emocjonalnym zaangażowaniem dysponując dobrą dykcją. W pamięci zapada porywająca Pieśń żeglarza, zaprezentowana z charyzmą przez Loonena.

• « poprz.
• nast. »