Rzecz o Szymanowskim według Gwizdalanki

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 30, marzec 2026 12:00

Pietras Sławomir

W gronach polskich melomanów od pokoleń trwa spór o najwybitniejszych naszych kompozytorów. Najczęściej wymieniane są oczywiście nazwiska Fryderyka Chopina, Stanisława Moniuszki i Karola Szymanowskiego. Ale muzykolodzy coraz częściej pomijają Moniuszkę używając argumentów, po uświadomieniu sobie których, rumienię się ze wstydu.

Że niby w swych dziełach autor Halki i Strasznego dworu był za mało nowoczesny i postępowy, a w tematyce religijnej i patriotycznej rzadko wychodził poza sprawy polskie, komponując kolejne opery, operetki i komedie muzyczne, a setkami pieśni trafiając pod strzechy. Zjednywał tym sobie wprawdzie współbraci, ale zaniedbywał karierę światową. Nie czynił tego natomiast Chopin, jakże często wplatając do swych utworów motywy polskie, dzięki czemu stał się niepodważalnym symbolem polskiej kultury.

Podobnie czynił Karol Szymanowski, tworzący w pierwszej połowie ubiegłego stulecia, ale stylistyką nawiązujący do twórczych trendów w muzyce europejskiej. Kompozytor wybitny, otaczający się postaciami mającymi wpływ na promocję jego muzyki i często obecny w dużych centrach artystycznych, takich jak Wiedeń, Paryż, Petersburg, Moskwa, Londyn, czy Nowy Jork. Dysponował przy tym licznymi zaletami towarzyskimi, kontaktami w różnych środowiskach i tzw. urokiem osobistym. Posiadał grupę przyjaciół, która na czele z dyrygentem Grzegorzem Fitelbergiem, księciem Władysławem Lubomirskim (sponsorem), Pawłem Kochańskim (wybitnym skrzypkiem) i jego żoną Zofią (dozgonną przyjaciółką), Stefanem Spiessem (towarzyszem wielu podróży), a zwłaszcza kuzynem Jarosławem Iwaszkiewiczem, który przeżył i upamiętnił Kompozytora, otwierając tym samym długą listę entuzjastów, biografów i badaczy twórczości Karola Szymanowskiego. Widnieją na niej nazwiska tak wybitnych postaci polskiej kultury, jak Zdzisław Jakimecki, czy Adolf Chybiński, a z wirtuozów o karierach światowych pianista Artur Rubinstein i skrzypek Bronisław Huberman.

Również w naszych czasach, czyli na przełomie XX i XXI wieku, liczba entuzjastów, komentatorów i propagatorów twórczości Karola Szymanowskiego jest wcale pokaźna, począwszy od pamiętających czasy przedwojenne Leonii Gradstein (sekretarki i opiekunki Kompozytora) oraz zauroczonego nim od młodości Jerzego Waldorffa, aż po szereg pokoleń roczników powojennych.

• « poprz.
• nast. »