Przegląd nowości

Szostakowicz gra na „Nosie” tradycjonalistom

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 01, listopad 2013 04:27

Ta pierwsza opera dwudziestodwuletniego kompozytora, podobnie jak wcześniejszy o piętnaście lat balet Igora Strawińskiego „Święto wiosny”, nie straciła nic ze swego nowatorstwa i nawet dziś pozostaje zaskakującą i porażającą swym dźwiękowym radykalizmem. Do partii orkiestrowej, zwłaszcza w rozbudowanych scenach zbiorowych (przed soborem czy na stacji dyliżansów), niejednokrotnie wprowadza klastery, choć zapewne wtedy tak nie nazywane, ani nie notowane, lecz skrupulatnie zapisywane drobnymi nutami. Ponadto ważną rolę odgrywa w niej rozbudowana sekcja perkusyjna.

Z kolei w partiach wokalnych, oprócz śpiewu, melodycznej recytacji, czy z rzadka pojawiających się ustępów mówionych, występują odgłosy fizjologiczne ziewania, chrapania, kichania (pod wpływem tabaki, zażywanej w redakcji) a także krzyki, śmiechy oraz inne mniej, lub bardziej nieartykułowane dźwięki, również o nieokreślonej wysokości. A więc cały arsenał brzmieniowy na szerszą skalę wprowadzony dopiero w dobie sonoryzmu, który na scenie operowej pojawi się wraz z „Diabłami z Loudun” Krzysztofa Pendereckiego, który raczej nie miał możliwości poznania wtedy partytury Szostakowicza i doszedł do podobnych rozwiązań na własną rękę.

William Kentridge, reżyser przedstawienia w Metropolitan Opera, z jednej strony unika dosłowności. A więc Kowaliow, któremu zdarza się niezwykły przypadek utraty usamodzielniającego się Nosa, nie traci go fizycznie poprzez przesłonięcie tej części ciała czarną materią, sugerujące ziejącą po nim pustkę, a sam personifikowany przez śpiewaka organ nie traci nic ze swej ludzkiej postaci.

• « poprz.
• nast. »