Przegląd nowości

"Portret" Mieczysława Weinberga w Opéra national de Lorraine

Szczegóły

Opublikowano: wtorek, 26, kwiecień 2011 02:00

W październiku 2010 roku warszawski Teatr Wielki - Opera Narodowa przygotowała premierę Pasażerki Mieczysława Weinberga w reżyserii Davida Pountneya i pod dyrekcją muzyczną Gabriela Chmury. W kwietniu bieżącego roku ci sami artyści zaprezentowali we francuskiej Opéra national de Lorraine w Nancy pokazaną już wcześniej w Opera North w Leeds sceniczną realizację innej opery tego kompozytora: Portretu, napisanego w 1980 roku, a wykreowanego trzy lata później w brneńskim Teatrze Narodowym. O ile jednak pierwsze z wymienionych dzieł porusza prześladujący twórcę temat koszmaru Zagłady Żydów, o tyle w Portrecie Weinberg zajął się równie mu szczególnie bliskim problemem wewnętrznej wolności i niezależności artysty, czyli dylematem, z którym on sam w trakcie swego trudnego życia musiał się nieustannie zmagać. Przypomnijmy, że urodzony w 1919 roku w Warszawie w rodzinie polskich Żydów kompozytor uzyskał dyplom tamtejszego Konserwatorium w roku wybuchu Drugiej Wojny Światowej i że jako jedyny z rodziny ocalał uciekając do Mińska na Białorusi.

Parę dni po prawykonaniu jego pierwszej kompozycji: Poematu symfonicznego (czerwiec 1941 roku) nastąpiła inwazja oddziałów niemieckich na Związek Radziecki, co zmusiło Weinberga do kolejnej ucieczki, tym razem do Taszkientu w Uzbekistanie. Poznał tam Izraela Finkelsteina, który z kolei umożliwił mu nawiązanie kontaktu z Szostakowiczem. Dzięki pomocy tego ostatniego Weinbergowi udało się dotrzeć z żoną do Moskwy i od tego momentu pomiędzy dwoma kompozytorami narodziła się głęboka i pełna wzajemnego szacunku przyjaźń. Kiedy w 1953 roku oskarżony o syjonistyczną działalność i zamiar utworzenia republiki żydowskiej na Krymie Weinberg znalazł się w więzieniu, to nie tylko śmierć Stalina, ale również osobiste zaangażowanie Szostakowicza pozwoliło mu odzyskać wolność. Apogeum jego kariery muzycznej przypadło na lata sześćdziesiąte zeszłego wieku, kiedy to najwięksi artyści tamtych czasów wykonywali jego utwory. Na dorobek twórczy Mieczysława Weinberga składa się aż pięćset kompozycji, w tym między innymi siedem oper, jedna operetka, dwadzieścia dwie symfonie, cztery koncerty, siedemnaście kwartetów smyczkowych, ale także muzyka filmowa (na przykład Lecą żurawie Kałatozowa), radiowa czy teatralna. Zmarł piętnaście lat temu w Moskwie znajdując się w stanie niemalże skrajnego ubóstwa.