Przegląd nowości

Świat po kataklizmie albo idea wiecznego powrotu

Szczegóły

Opublikowano: czwartek, 30, listopad 2023 21:41

W finale, w przeciwieństwie do Orfeusza i Eurydyki odbywają wędrówkę w przeciwnym kierunku, miast wychodzić z podziemi, poprzez zapadnię do nich schodzą. Znaczna część akcji, niczym w wizjach teatru reliefowego Georga Fuchsa, rozgrywa się na proscenium, ale w dość skąpym oświetleniu, wskutek czego w znacznym stopniu wyeliminowana jest mimika, ale może dlatego, że nie mamy do czynienia z indywidualnymi osobami, lecz raczej alegoriami i archetypami, personifikacjami przeciwstawnych sił bytowych i aksjologicznych. 

Poza tym świat przedstawiony, z obracającym się globem oraz wulkanicznymi erupcjami rysującymi się na horyzoncie, z jednej strony wyraża przedwieczny chaos, z drugiej jednak sytuację po kosmicznym kataklizmie, kiedy wszystko rozpoczyna się znów od początku, wpisując się w ideę wiecznego powrotu.

Na gruncie operowym mamy z nią do czynienia w zakończeniu Wagnerowskiej tetralogii. W obrazie rajskiego ogrodu (dek. Luigi Scoglio) pojawia się projekcja roślinnego labiryntu z arboretum Krzysztofa Pendereckiego, od pewnego momentu tworzonego przezeń równolegle do twórczości muzycznej. Czyżby zatem i dzieje ludzkości stanowiły taki labirynt, w którym można się na zawsze zagubić? Nasunęło mi to skojarzenia z „Kontraktem rysownika” Petera Greenawaya, ale Michał Znaniecki lubi przeglądać się w lustrach filmowych i być może asocjacja ta nie jest zupełnie bezpodstawna?

                                                                  Lesław Czapliński

• « poprz.
• nast. »