Przegląd nowości

Nowowiejski: dylematy kresowej tożsamości

Szczegóły

Opublikowano: wtorek, 14, listopad 2023 17:07

Swym podniosłym klimatem Znalezienie świętego krzyża doskonale wpisało się w pierwotne przeznaczenie budynku Filharmonii, wzniesionego jako Dom Akcji Katolickiej, z umieszczonymi na kartuszu nad estradą postacią rybaka i dewizą „Duc in altum" (Wypłyń na głębię), a w którym przed wojną działało kino Świt, grające wyłącznie bogobojne filmy. Jak tożsamość Nowowiejskiego kształtowała się pomiędzy tradycjami: niemiecką i polską, tak jego oratorium przywołuje zderzenie cywilizacji antycznej i rosnącego w siłę chrześcijaństwa.

Gdybym ja na podstawie tego dzieła podejmować miał rozstrzygnięcia natury światopoglądowej, to po drugiej części W świątyni Wenus, jak kiedyś profesor Aleksander Krawczuk, opowiedziałbym się po stronie bogów rzymskich. Już na samym początku zalecają się oni walorami brzmieniowymi, współtworzonymi przez dźwięki dwóch harf, dwóch fletów oraz chór żeński o przejrzystej fakturze. 

Przeciwstawiają się im gwałtownie wdzierające się śpiewy chóru męskiego i dysonansująca partia orkiestrowa, odzwierciedlając zderzenie harmonijnego ideału antycznego piękna z chrześcijańskim prozelityzmem. Wobec monumentalnych rozmiarów oratorium Nowowiejskiego jego libretto tym bardziej obnaża swe dramaturgiczne słabości jak wątłość akcji i przesunięcie punktu ciężkości na czynnik dewocyjnych apoteoz, wskutek czego pojawiają się dłużyzny - w ostatniej części przebieg muzyczny kilkakrotnie zapowiada finał, który jednak wciąż bywa odsuwany. A zatem nie udaje się utrzymać niesłabnącego napięcia i koncentracji publiczności na przestrzeni całego dzieła. Wiele satysfakcji dostarczył mi śpiew Ewy Biegas w nowym wcieleniu, po przestawieniu głosu na mezzosopran.

• « poprz.
• nast. »