Przegląd nowości

Pomp and Circumstance

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 07, marzec 2022 20:56

Edward Elgar ma w swym dorobku pierwszy marsz z opusu 39 – Zadęcie i uroczystości, grywany zazwyczaj w ostatnią noc, na zakończenie londyńskich Promsów. Pompatyczny, jak sam tytuł wskazuje. W pełni można jego cechy odnieść do oratorium Królestwo op. 51 tego kompozytora, a zwłaszcza kulminacyjnej, trzeciej części – wizji zesłania Ducha Świętego. Obciążone jest ono piętnem pustej retoryczności w złym tego slowa znaczeniu, a więc konwencjonalnego przyporządkowania określonym treściom określonych środków wyrazowych. 

Jest to muzyka doskonale nijaka, a na dodatek wtórna (odwołania do wielowiekowej tradycji rdzennie angielskiej formy muzyki liturgicznej jakimi są anthems, dalekie reminiscencje Wagnera, szczególnie w zakresie dźwiękowej wizualizacji treści zawartych w libretcie), acz napisana wprawną ręką pod względem instrumentacji czy umiejętności posługiwania się kontrapunktem. Do pewnego stopnia przywodzi „przed uszy” kantaty socrealistyczne, pełne patosu, ale zarazem wyzbyte głębszych emocji oraz indywidualnego wyrazu. Stefan Kisielewski w odniesieniu do złej muzyki kościelnej, powstającej z powodów koniunkturalnych w ostatnich dekadach XX wieku, ukuł pojęcie „socrealizmu sakralnego”, jak znalazł ante litteram wobec omawianego utworu.

Swego czasu Jerzy Waldorff ironizował, że, gdyby Biedaczyna z Asyżu ryknął na Wilka z Gubbio jak to się dzieje w poświęconej mu operze Oliviera Messiaena, to nie byłoby Kwiatków św. Franciszka. Ja ze swej strony śmiałbym zaryzykować parafrazę, iż, gdyby przywoływany w Królestwie Duch Święty, a potem Paweł z Tarsu posłużyli się w krzewieniu wiary oraz w działalności misyjnej oratorium Elgara, to nie powstałyby pierwsze gminy chrześcijańskie. Jest to utwór w pełni autorski, albowiem angielski twórca nie tylko skomponował muzykę, ale i skompilował libretto na podstawie przekazów biblijnych, niewolne od grafomańskiej pretensjonalności (przekład wyświetlany był na specjalnym ekranie ustawionym na estradzie). 

• « poprz.
• nast. »