Przegląd nowości

Hieratyczna muzyka hieroglifów – „Echnaton” z nowojorskiej MET

Szczegóły

Opublikowano: środa, 04, grudzień 2019 21:33

Paradoksalnie, w przeciwieństwie do wcześniejszej Satyagrahy, opery o Mahatmie Gandhim, i wspólnotach tołstojowskich (wraz z Einsteinem na plaży i Echnatonem tworzącej trylogię o postaciach, które zmieniły dzieje ludzkości), repetytywna estetyka muzyczna Philipa Glassa zdaje się lepiej korespondować z tematyką tego ostatniego (prapremiera 24 marca 1984 roku w Stuttgarcie, a polska 20 maja 2000 roku w łódzkim Teatrze Wielkim), podobnie jak to było w przypadku oprawy do filmu Godfreya Reggio Koyaanisqatsi.

Pamiętać wszak należy, że u źródeł amerykańskiego minimalizmu stały między innymi służące do wprowadzania się w stan ekstazy niggunim, chasydzkie pieśni bez słów (skądinąd część ustępów chóralnych wykonywanych jest po hebrajsku – Psalm 104 jako chóralne tło dla solowego Hymnu Echnatona, przytoczony ze względu na występujące pomiędzy nimi paralele).

Może to właśnie wyjaśnia jego przydatność do przywołania pożądanej aury dla opowieści z jeszcze bardziej odległych czasów panowania faraona Echnatona. Ledwie dostrzegalnie ewoluujące, powtarzalne formuły melodyczno-rytmiczne zdają się wychodzić naprzeciw monumentalnej naturze staroegipskiego dziedzictwa materialnego, poczynając od świątynnej architektury. Obszernym, początkowym ustępom opery, przywołującym śmierć i ceremonie żałobne Amenhotepa III, ojca tytułowego bohatera, towarzyszy wyłącznie narracja instrumentalna (z partytury wyeliminowane zostały skrzypce oraz kotły, co przydaje jej bardziej surowego charakteru).

• « poprz.
• nast. »