Przegląd nowości

„Kupiec wenecki” Reynaldo Hahna w Opéra de Saint-Etienne

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 01, czerwiec 2015 22:51

Przypomnijmy, że Reynaldo Hahn, pianista, śpiewak, kompozytor i dyrygent w jednej osobie, urodził się w 1874 roku w Wenezueli, a dokładniej w jej stolicy Caracas, z ojca pochodzącego ze znanej rodziny żydowskiej z Hamburga i matki Hiszpanki, spadkobierczyni rodu rygorystycznych katolików. To właśnie w surowej tradycji tej ostatniej religii zostanie wychowany przyszły muzyk, który w wieku czterech lat przeprowadza się z rodziną (z powodu rodzinnych interesów, a także z przyczyn politycznych) do Paryża. Jak już wspomniałem studiował u Masseneta w tamtejszym Konserwatorium, a powodzenie przyniosły mu zwłaszcza komedia muzyczna O mon bel inconnu (Mój piękny nieznajomy) i operetka Ciboulette (Cebulka). Jednak najbardziej ambitną próbą operową i pozycją zajmującą w dorobku Hahna szczególne miejsce jest wspomniany wyżej Kupiec wenecki, trzyaktowa opera w pięciu odsłonach wykreowana w Paryżu w marcu 1935 roku. Libretto napisał do niej hiszpański malarz, poeta i dziennikarz Miguel Zamacoïs, wzorując się na noszącej ten sam tytuł komedii Williama Szekspira, eksponującej postać żydowskiego lichwiarza, który stał się zresztą znanym archetypem wykorzystywanym w licznych utworach literackich czy dajmy na to w filmach, a zarazem bohaterem doskonale się nadającym do podsycania antysemickich postaw. Warto zresztą w tym miejscu przypomnieć, że zbiegnięcie się w czasie kreacji opery Hahna z narastaniem faszyzmu w latach trzydziestych ubiegłego wieku nie pozostało bez wpływu na przyszłość samego dzieła, a także na losy kompozytora. Jego muzyka została bowiem obłożona zakazem wykonywania, a jej autor musiał uciekać z Francji.

Wróćmy jednak do tekstu Szekspira, bez znaczących zmian wykorzystanego przez librecistę. Otóż żydowski lichwiarz Shylock żyje z udzielania oczywiście wyjątkowo wysoko oprocentowanych kredytów, podczas gdy prowadzący konkurencyjną działalność chrześcijanin Antonio chętnie pożycza pieniądze bez żadnego oprocentowania. Najlepszy przyjaciel tego ostatniego, niejaki Bassanio, zakochuje się w Portii, ale żeby mieć szanse na jej zdobycie potrzebuje pożyczyć sporą ilość pieniędzy. Antonio bardzo chce mu pomóc, wszakże ponieważ sam nie posiada w danym momencie potrzebnej sumy, pożycza trzy tysiące dukatów od Shylocka, który tym razem nawet rezygnuje z należnych mu procentów, ale stawia dziwny i wręcz niesamowity warunek. Jeśli Antonio nie odda w terminie pożyczonej sumy, lichwiarz rezerwuje sobie prawo do pobrania funta jego ciała. Pewny siebie Antonio podpisuje umowę, jednak rozwój wypadków stawia go w makabrycznej sytuacji i gdyby nie sprytny fortel występującej przed Dożą w przebraniu doktora Baltazara Portii oraz spiskującej z nią Nerissy udającej klerka, cała historia mogłaby się zakończyć naprawdę fatalnie. 

• « poprz.
• nast. »