Przegląd nowości

Le Concert Spirituel i zapomniane requiem Bouteillera

Szczegóły

Opublikowano: niedziela, 15, kwiecień 2012 15:53

Stylistycznie, muzyka ta jest daleka od teatralności tragedii lirycznej. Centrum ekspresji w requiem Bouteillera stanowi harmonia – nasycona, bogata i mocno schromatyzowana, co może budzić skojarzenia z muzyką organową. W tym kontekście osobliwie prezentują się dysonujące współbrzmienia pochodów czterodźwiękowych we fragmencie zatytułowanym Elevatio: Pie Jesu.

Utwór jest przeznaczony na pięć głosów mieszanych:

– dessus [1] (mniej więcej odpowiednik dzisiejszego sopranu),

– hautes-contre (odpowiednik tenoru, śpiewający i z przepony, i falsetem),

– tailles (głos sytuujący się między barytonem i tenorem),

– basses-tailles (dziś bas baryton),

– basses-contre (bas głęboki).

Hervé Niquet zdecydował się wykonać go z towarzyszeniem wyłącznie głosów męskich, zastępując głosy dessus – głosami hautes-tailles, to znaczy odpowiednikami tenorów. Chciał tym samym nawiązać do monastycznej tradycji wykonawczej czasów, w których nie łączono głosów męskich i żeńskich [2]. Dodatkowo Niquet wzmacnia każdy głos wybranym instrumentem. W konsekwencji usłyszymy w omawianej interpretacji następujące głosy:

– czterech śpiewaków hautes-contre i skrzypce basowe o pięciu strunach (tu głos pierwszy, a w zamierzeniu Bouteillera – głos drugi),

– dwóch śpiewaków hautes-tailles i violę da gamba (tu głos drugi, a w zamierzeniu Bouteillera – dessus, czyli głos pierwszy, najwyższy),

– dwóch śpiewaków tailles i wiolonczelę (głos trzeci),

– dwóch śpiewaków basses-tailles i wiolonczelę (głos czwarty),

– dwóch śpiewaków basses i skrzypce basowe (głos piąty).

Poza tym Hervé Niquet przeplata poszczególne części mszy Bouteillera – fragmentami utworów (odtworzonymi w wersji instrumentalnej) współczesnych mu kompozytorów, takich jak Henri Frémart, Marc-Antoine Charpentier, Pierre Hugard czy Louis Le Prince.

Co ciekawe, nie pamiętalibyśmy dziś o Bouteillerze, gdyby nie Sébastien de Brossard, który kolekcjonował i katalogował partytury ówczesnej muzyki francuskiej – religijnej, świeckiej i instrumentalnej. Był on również autorem pierwszego francuskojęzycznego słownika muzycznego, który został wydany w roku 1703. W sporządzonym przez Brossarda katalogu figurują w formie manuskryptu utwory religijne Bouteillera. Dowiadujemy się z niego, że obaj kompozytorzy znali się i darzyli wzajemnie estymą. Zestawienie na jednym krążku mszy za zmarłych Bouteillera ze Stabat Mater Brossarda jest zatem pomysłem ze wszech miar trafionym. Tym bardziej, że stylistyka i nastrój obu utworów są sobie bliskie.

Interpretacja jest, zgodnie z charakterem przedstawianej muzyki, pełna namaszczenia i kontemplacji. Urzeka barwowo; imponuje przede wszystkim zestrojenie głosów, tworzących jakby jeden instrument wykonawczy.

Rejestracji dokonano w paryskim kościele Notre Dame du Liban w lutym 2010 r., którego wnętrze ma wspaniałą akustykę. Inżynierowie dźwięku zadbali o to, by przestrzeń nagrania była możliwie najbliższa jej parametrom, co wzmacnia poczucie autentyczności. W książeczce zamieszczono spis prezentowanych utworów, informacje na temat sesji nagraniowej i wykonawców, czterojęzyczny esej – po angielsku, francusku, niemiecku i hiszpańsku – oraz łacińskie teksty obu dzieł wraz z tłumaczeniem na cztery wymienione języki.

Ta płyta nie jest na raz. Trzeba jej słuchać w ciszy i skupieniu. Najlepiej smakuje wieczorem i w nocy. Polecam!

Maciej Chiżyński (Res Musica)

• « poprz.
• nast. »