Polskie korzenie Niżyńskiego

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 18, maj 2026 06:25

Julek Multarzyński

Wacława ochrzczono w Kościele pw. św. Krzyża po powrocie z objazdu niemal całej Rosji. W międzyczasie tatuś Tomasz, tancerz słynący z wysokiego skoku (po nim odziedziczył to genialny syn), mistrzostwa w polskich tańcach narodowych (niezrównany mazurzysta), pociągu do kieliszka (też osobliwe polonicum) oraz skłonności do zdrad małżeńskich (cecha raczej uniwersalna), porzucił rodzinę, obciążając Eleonorę samotnym wychowaniem i wykształceniem dzieci. Matka zabrała je do Petersburga, gdzie Wacława przyjęto do Carskiej Szkoły Teatralnej. Ukończył ją po siedmiu latach i wkrótce stał się gwiazdą baletu Teatru Maryjskiego. To głównie zadecydowało, że do dziś w literaturze przedmiotu i encyklopediach całego świata nazywa się Niżyńskiego artystą rosyjskim, czasem dodając tylko, że polskiego pochodzenia.

Przed kilkunastu laty spróbowaliśmy tę sprawę skorygować, jako że w czasach kariery Niżyńskiego na mapie Europy Polska nie istniała. W gronie walczących o jego polskość znalazł się Jan Vincent Czak, działający głównie na forum międzynarodowym, ówczesny dyrektor Pagartu Włodzimierz Sandecki, my z Pawłem Chynowskim w imieniu warszawskiego Teatru Wielkiego i... ksiądz kardynał Józef Glemp, który przyjął nas na uroczystym śniadaniu, wysłuchał, po czym zezwolił na wmurowanie stosownej tablicy w Kościele pw. św. Krzyża, tam gdzie serce Chopina. Obok Hotelu Victoria powstał Pasaż Wacława Niżyńskiego, przy którym przystaje zawsze z wdzięcznością i nabożeństwem największy żyjący choreograf mający także polskie korzenie John Neumeier – gdy tylko odwiedza Warszawę.

Przypomnienie polskości Niżyńskiego jest piękną cechą współczesnych naszych choreografów, tworzących balet inspirowany Bogiem Tańca. Myślę tu m.in. o Wesołowskim, Wycichowskiej, Pastorze i Żymełce, wspominając również ciepło reżyserów Zawodzińskiego i Zalewskiego, u których odtwarzając postać Niżyńskiego, świetne kreacje stworzyli Kamil Maćkowiak i Krzysztof Kolberger.

                                                                          Sławomir Pietras

• « poprz.
• nast. »