Przegląd nowości

Moniuszkowska „Halka” – wymiar lokalny czy uniwersalny? (1)

Szczegóły

Opublikowano: czwartek, 12, wrzesień 2019 09:37

To ostatnie staje się zresztą faktem, kiedy – zgodnie z romantyczną konwencją – bohaterka doznaje pomieszania zmysłów, nie mogąc znieść okrutnej prawdy, zwłaszcza, że na dodatek, spodziewa się dziecka, lub je urodziła. Skądinąd to jej obnoszenie się z „hańbą” (w drugim akcie woła do straży, by ją przepuściła Tam ojciec dzieciątka mojego) uznać należy, jak na ówczesne warunki, za bardzo śmiałe obyczajowo.

To zapewne oraz konieczność osłabienia krytycznej wymowy społecznej było właśnie głównym powodem wprowadzenia motywu obłędu bohaterki, stanowiącego niewątpliwie pewną koncesję na rzecz okoliczności polityczno-obyczajowych, a co wytknie twórcom czeski recenzent po praskiej premierze dzieła, pisząc – zdaje się nam rzeczą ryzykowną osobę obłąkaną, a taką Halka okazuje się niedługo po rozpoczęciu akcji, robić bohaterką opery. Wątek dramatyczny ustępuje z konieczności wątkowi patologicznemu (Ludwik Prochaska w „Narodne Listy” nr 60 z 1 marca 1868, za: Tadeusz Kaczyński „Dzieje sceniczne Halki”, Kraków 1969, s. 38). Jej szaleństwo poprzedza w drugim akcie charakterystyczna huśtawka nastrojów, kiedy przybywszy na wyznaczone przez Janusza spotkanie, namawia zarazem towarzyszącego jej Jontka, zakochanego górala z jej wsi, by się wycofali. 

• « poprz.
• nast. »