Przegląd nowości

Kolekcja „Muzycy i Wielka Wojna” (Hortus i WW1 Music)

Szczegóły

Opublikowano: środa, 11, marzec 2015 08:07

I tak siódmy już z kolei krążek kolekcji - zatytułowany „Zaangażowani altowioliści” - poświęcony jest wyłącznie utworom napisanym na altówkę i fortepian. Otwiera go Romance (1914) Ralpha Vaughana Williamsa, który już jako dojrzały, bo czterdziestojednoletni mężczyzna zaangażował się dobrowolnie jako noszowy w Royal Army Medical Corps, początkowo we Francji, a następnie na froncie w greckich Salonikach. Po powrocie do Francji służył w randze oficera w Royal Garrison Artillery, a później został mianowany dyrektorem muzycznym w First Army. Jego Romance charakteryzują melancholijne i utrzymane w stylu kołysanki części skrajne oraz kontrastująca z nimi partia centralna, mocno schromatyzowana i tragiczna w wyrazie, z wyeksponowanym rozedraganym tremolo fortepianu. Z kolei Paul Hindemith miał w momencie wybuchu wojny zaledwie dziewiętnaście lat i z powodu utraty ojca w pierwszych dniach konfliktu musiał wspierać materialnie swoją rodzinę zarabiając graniem w różnych orkiestrach. Sam był wybitnym altowiolistą, toteż nic dziwnego, że skomponował na ten instrument aż dziesięć interesujących utworów. Wśród nich utrwaloną na prezentowanym krążku Sonatę F-dur op.11 n°4, wpisującą się w tradycję sięgającą od Bacha aż do Brahmsa. Kolejno liryczny, ekspresjonistyczny i ściśle kontrapunktyczny styl tej kompozycji pozostaje zakorzeniony w postromantycznym języku dźwiękowym, który jednak w niektórych fragmentach usiłuje rozszerzyć pojęcie tonalności. Następny utwór to Légende na altówkę i fortepian (1918) francuskiego twórcy Florenta Schmitta, mającego ogromny dorobek kompozytorski, lecz nawet we własnym kraju praktycznie nieznanego. Choć w latach trzydziestych ubiegłego wieku otwarcie manifestował postawę proniemiecką, to po wybuchu wojny znalazł się, tak jak większość jego francuskich rówieśników, w okopach na froncie. Prezentowana tu Légende to rodzaj feerycznej rekonstrukcji dźwiękowej intensywnego orientalizmu. Atmosfera strachu i cierpienia sąsiaduje tutaj z odcinkami ewokującymi stan rozmarzenia, głębokiej czułości czy fantazjowania. Z kolei Charles Koechlin, jeden z najaktywniejszych inicjatorów francuskiego Niezależnego Towarzystwa Muzycznego, zaraz po rozpoczęciu działań wojennych zamilkł na płaszczyźnie twórczej i wolał zaangażować się w działalność humanitarną jako pielęgniarz Czerwonego Krzyża w jednym ze szpitali. Jego dopełniająca zarejestrowany na płycie program Sonata op.53 (1912-1915), napisana w celu podtrzymania na duchu rannych i uchodźców, jest najbardziej poruszającą partyturą Koechlina. Rozpoczyna ją część „La plainte humaine” (Ludzka skarga), będąca rodzajem trenu, w którym ożywione scherzo przywołuje diabelską i nieubłaganą, bezlitośnie pochłaniającą istnienia ludzkie machinę wojenną. Pora zaznaczyć, że świetnymi wykonawcami wszystkich wymienionych kompozycji są altowiolista Vincent Roth, wykształcony w Konserwatorium Paryskim i Folkwanghochschule w Essen, oraz pianista Sébastien Beck, absolwent Konserwatoriów w Lyonie i Paryżu, obecnie wykładowca – podobnie jak Roth – Konserwatorium Regionalnego w Metz.

Muzealne zbiory, pamiątki i instalacje paryskiego Hôtel des Invalides przypominają o tragicznych wydarzeniach szaleńczego konfliktu światowego, a usytuowana w centrum tej militarnej instytucji katedra Saint-Louis jest do dzisiaj miejscem narodowych uroczystości i celebracji organizowanych ku czci poległych za Francję żołnierzy. Owo pełniące zarazem militarną i religijną funkcję sanktuarium chlubi się wysokiej klasy organami, na których Philippe Brandelais wykonał utrwalony na ósmej płycie kolekcji program, zorganizowany pod wspólnym hasłem „Célébrations” (Celebracje). Prezentuje on repertuar reprezentujący dwie walczące ze sobą na śmierć i życie strony konfliktu, stając się w ten sposób rodzajem muzycznego homagium złożonym cywilnym ofiarom i żołnierzom. Ale przecież także bezimiennym świadkom lub wszystkim tym, którzy przyczyniali się do moralnego wsparcia zmagających się armii i cierpiących społeczeństw.

• « poprz.
• nast. »