Przegląd nowości

Archikrator Możdżer

Szczegóły

Opublikowano: wtorek, 31, marzec 2026 13:05

Leszek Możdżer jest za pan brat z Tuwimem, który był nie tylko autorem nostalgicznych Kwiatów Polskich, ale także obrazoburczego dzieła Bal w operze. Możemy teraz dzięki niemu cieszyć się z poetyckiej wyobraźni i smakować słowotwórczą ekwilibrystykę, gdzie nie tylko gene – orde - dzwoni - rami, ale także I już - wziąć, i już - udami. I już - da mi! da mi! da mi! Więc jeśli ktoś chciałby pokazać na scenie, jak to przebiegało, to musi się zmierzyć z maksymalną wulgarnością i rozwiązłością. I tak właśnie na Basenie Artystycznym Warszawskiej Opery Kameralnej musiał się ten bal potoczyć. Niby w oparach głośnej muzyki wszystko jest możliwe – tworzą się najdziwniejsze figury męsko-damskie, męsko-męskie i wszelkie inne, wprost na oczach ciasno zbitej widowni, która siedzi, ale w większości stoi przy teatralno-hautcuture'owym wybiegu i naraża się na wypadek, że oszalałe dziewczęta oraz ścigający je podchmieleni chłopcy, przypadkiem kopną kogoś w głowę, albo wręcz zwalą się całym ciałem na niego.

Możemy zatem na spektakl Balu w operze wg Juliana Tuwima patrzeć jak na obłędną, niemal kosmiczną kreację artystyczną, ale nie jest wykluczony także własny współudział w tej niby orgii, a nie tylko bezpieczny, zdystansowany odbiór widza. Pomysłodawca – Możdżer wyznał w programie, że Polski jest trudny – zawiera wielosylabowe ciągi, w których akcent przypada zwykle na przedostatnią sylabę w słowie. Dla kompozytora piszącego do polskiego tekstu jest to zawsze uciążliwa łamigłówka, w której cały czas musi on wcelować akcentowaną sylabą w mocną część taktu. Tymczasem Tuwim, jakby wiedząc, na czym polega komponowanie muzyki, dokonał natchnionej sublimacji, tworząc coś w rodzaju metajęzyka – oto język polski w swojej rytmice zaczął przypominać język angielski, w którym dominują jedno-, dwusylabowe słowa brzmiące bardzo perkusyjnie. Tuwim strzela swoim tekstem jak z karabinu maszynowego, jest jak werbel, jak maszyna. To jest refleksja muzyka – kompozytora, który nie tylko pragnie jakoś płynnie „uwokalnić” otrzymane teksty, ale także przygotować dla towarzyszącego mu zespołu odpowiedni materiał wykonawczy. Leszek Możdżer jednak nie abstrahuje od zawartej w poemacie wcale niebagatelnej treści, znaczącej bardzo wiele i dającej do myślenia właśnie dziś. Pianista jazzowy zauważa więc, że świat wielkiej polityki w roku 1936, dopiero dzisiaj, w roku 2026, zaczyna być zrozumiały. Szaleńcze, prowokujące i dzikie widowisko zostało więc przypasowane do naszych czasów, gdzie patronami zła są politycy i celebryci, tacy jak Jeffrey Epstein, także wymieniany w programie spektaklu, który dla niepoznaki jest zakodowany jako QR na wachlarzach z wizerunkiem Możdżera. – Możdżer i Tuwim to połączenie intrygujące – napisała reżyserka spektaklu Agnieszka Płoszajska.

• « poprz.
• nast. »