Przegląd nowości

Tako rzecze Torquemada albo Męskie sprawy - Boska komedia. Postscriptum

Szczegóły

Opublikowano: wtorek, 27, styczeń 2026 16:21

Jest to przypadek mnicha Diega, który po nieudanym zamachu na Inkwizytora staje się oddanym mu narzędziem w szerzeniu przemocy, na początek wydając swego współbrata Matea. Torquemada, jak wielu ideowych fanatyków sięgających po terror, nie czerpał z tego osobistych korzyści, zwłaszcza majątkowych, pozostając całkowicie oddanym swojej idei.

Prowadził skromne życie, pozostawał nieprzekupnym, jak w późniejszym czasie Maximilien Robespierre, przywódca francuskich jakobinów, czy Josef Stalin, stojący na czele Związku Radzieckiego. Skojarzenie z tym ostatnim nie jest przypadkowe, gdyż powieść Andrzejewskiego powstała po jego śmierci, stanowiąc w historycznym przebraniu rozrachunek ze stworzonym przezeń systemem.

Pod koniec umierający Torquemada uświadamia sobie daremność wprowadzonego terroru, który pochłania coraz więcej ofiar, gdyż raz wprawiony w ruch nie daje się powstrzymać. Odczuwa wyrzuty sumienia, co znajduje wyraz w łaknieniu światła, które rozproszyłoby tytułowe ciemności, które za jego sprawą skryły ziemię. Prawdopodobnie Andrzejewski nawiązał w tym nie tyle do wersu z Dziadów Mickiewicza, ile do przedśmiertnego zawołania przypisywanego Goethemu.

• « poprz.
• nast. »