Przegląd nowości

Jelenie i słowik

Szczegóły

Opublikowano: niedziela, 11, styczeń 2026 16:07

Jeleni było dziewięć, ale odzywał się ludzkim głosem tylko jeden, do tego po węgiersku. Co prawda w oryginalnej baśni miał się wypowiadać po rumuńsku, ale Bela Bartok sam przetłumaczył całą historię i tak powstała Cantata profana z 1930 roku. Muzykolodzy zastanawiają się nad ideą utworu, łączą nawet datę kompozycji z sytuacją na Węgrzech, gdy rządził tam Miklós Horthy, który zbudował prawicowy autorytaryzm i wybrał sojusz z III Rzeszą. Pewnie nie podobał się Bartokowi, człowiekowi o liberalnych przekonaniach, potem emigrującemu do Ameryki. Wydaje się jednak, że ten dosyć buntowniczy opis rozmowy syna w skórze jelenia z ojcem nie odnosi się do kraju współpracującego z Niemcami, ale jest pochodną etnograficznych i folklorystycznych zainteresowań autora kantaty na chór, orkiestrę i dwa męskie głosy solowe.

Sprowadzono specjalnie dwóch śpiewaków z Węgier, którzy bez problemu poradzili sobie z dykcją, gorzej było z emisją głosów, ale to pewnie wina strasznych trudności wokalnych narzuconych tenorowi i barytonowi przez Bartoka. Chór natomiast i orkiestra filharmoniczna radziły sobie całkiem dobrze. Odezwali się też dwaj soliści z warszawskiego chóru i wcale nie byli gorsi od Węgrów. W sumie warto było posłuchać Bartoka Kantaty świeckiej czyli o tematyce niereligijnej, bo po pierwsze pokazywała ona jak wspaniale współczesne motywy przeplatają się w dosyć zawiły, ale jednak polifoniczny sposób, po drugie kompozytor zapewne wzorował się na innej niereligijnej kantacie świeckiej – Kantacie o kawie Jana Sebastiana Bacha. Różnica jest taka, że bachowska jest wesoła i lekka, a bartokowska, nosząca tytuł alternatywny: Dziewięć zaczarowanych jeleni (węg. A kilenc csodaszarvas) dramatyczna, mroczna i pesymistyczna. Dzieło przekazuje tzw. mądrość ludową o trudnych stosunkach rodziców z dorosłymi dziećmi.

• « poprz.
• nast. »