Przegląd nowości

Prymat sztuki nad ideologią

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 02, grudzień 2022 17:28

W krakowskim Międzynarodowym Centrum Kultury oglądać można wystawę prac Małgorzaty Mirgi-Tas Wędrujące obrazy (1 grudnia 2022-5 marca 2023) niczym kiedyś cygańskie tabory. Ale już w tym wydawałoby się moim zgoła niewinnym i neutralnym porównaniu kryje się szkopuł, ponieważ w zamierzeniu organizatorów i samej artystki całe przedsięwzięcie służyć ma przezwyciężaniu obiegowych opinii na temat tej społeczności, narosłych w kulturze i sztuce, w tym za sprawą instytucji muzealnych, a mających stanowić przejaw politycznej i cywilizacyjnej kolonizacji.

Poczynając od samego języka, w którym jakoby stygmatyzujące mają być określenia Cyganie i cygański. Nie miałbym nic przeciwko wymiennemu stosowaniu jako synonimów Romowie i romski, gdyby ich zakres znaczeniowy nie był węższy od poprzednio wspomnianych, wykluczając ze wspólnoty Sintich, pozostających skądinąd w konflikcie z pierwszymi.

Przejawem falsyfikującej stereotypizacji i uprzedmiotowienia ma być folkloryzacja, sprowadzenie do malowniczości, o czym zaświadczyć mają zgromadzone w pierwszej sali przedstawienia malarskie i graficzne na przestrzeni kilku wieków, choć dotyczy to również literatury i teatru, żeby przywołać Carmen Prospera Meriméego i Georges'a Bizeta, Chatę za wsią Ignacego Józefa Kraszewskiego i Manru Ignacego Jana Paderewskiego czy Cyganów Aleksandra Puszkina i Aleko Siergieja Rachmaninowa. Aczkolwiek zjawisko to dotyczy również innych grup jak Górali z parzenicami i ciupagami, jodłujących Tyrolczyków, Bawarczyków w skórzanych spodenkach, Szkotów w kiltach czy Meksykanów w sombrerach. Taki jest mechanizm akulturacji poprzez uproszczenie. Inną formą krzywdzących przeświadczeń miało być przedstawianie tej społeczności jako "bezdomnych nomadów" (cytat z umieszczonego na ścianie komentarza), ale dwie sale dalej zarzuca się komunistycznym władzom presję na stałe osiedlanie się.

• « poprz.
• nast. »