Przegląd nowości

Opera Atelier prezentuje „Idomeneo” w Toronto

• 

Szczegóły

Opublikowano: czwartek, 11, kwiecień 2019 14:16

Opera Atelier jest jedynym w swoim rodzaju kanadyjskim zespołem operowym specjalizującym się w repertuarze barokowym XVII i XVIII wieku. Założona została w 1985 roku przez małżeństwo, pasjonatów opery barokowej, Jeanette Lajeunesse Zingg i Marshalla Pynkovskiego (Pynkovsky, urodzony w Toronto, przyznaje się do polskich korzeni).

 

 

Z wykształcenia tancerze klasyczni, na początku lat 80. ponad rok spędzili w Paryżu na studiowaniu tańca, opery i dramatu barokowego. W ciągu dnia szperali w archiwach Biblioteki Narodowej i Opery Paryskiej, zaś gdy zapadła noc tańczyli na scenie kabaretu Moulin Rouge. W czasie tych twórczych poszukiwań znaleźli oddanych mentorów w osobach profesora Dene Barnetta i Wendy Hilton, znanych specjalistów od dramatu i tańca barokowego. 

Początki Opery Atelier były bardzo skromne – kilka występów w miejscowych galeriach i muzeach. Obecnie zespól przedstawia dwie inscenizacje rocznie, prowadzi studio baletowe i dysponuje budżetem ponad 3 miliony dolarów. W ciągu 34. letniej historii, Opera Atelier wystawiła ponad 60 inscenizacji rzadko grywanych oper barokowych, począwszy od Orfeusza Monteverdiego (1607) do Czarodziejskiego fletu Mozarta (1791).

 

 

Spektakle Idomeneo mają obecnie miejsce w odrestaurowanym, historycznym (wybudowanym w 1920 roku jako teatr wodewilowy) budynku Ed Mirvish Theatre w Toronto, dysponującym około 2000 miejsc o doskonalej akustyce.

 

 

Zwisające z sufitu kryształowe żyrandole, błękitne plusze, liczne złote ozdoby na ścianach i suficie, mosiężne, wypolerowane balustrady stanowią właściwe tło dla barokowych arcydzieł W tym sezonie Opera Atelier zaplanowała wznowienie wystawienia opery Mozarta Idomeneo. Atrakcją w tym przedstawieniubyło powierzenie dramatycznej partii Elektry kanadyjskiemu sopranowi Measha Bruggergosman. Jej mozartowski debiut sceniczny w tej operze odbył się w 2008 roku. Za mistrzowskie wykonanie tej partii otrzymała prestiżową nagrodę Dora Aword. Opera seria Idomeneo, król Krety (Idomeneo, re di Creta, KV 366) zostala skomponowana przez 25. letniego Mozarta na zamówienie bawarskiego księcia- elektora Karla Theodore.

Libretto w języku włoskim napisał ksiądz Giambattista Varesco, wzorując się na wcześniejszej wersji kompozytora Andre Campra z 1712 roku, do tekstu Antoine Dancheta. Premiera opery miała miejsce 29 stycznia 1781 roku w małym teatrze dworskim Cuvillies w Monachium. Akcja tej trzyaktowej opery nawiązuje do biblijnej opowieści o Abrahamie (ojciec), który musiał złożyć w ofierze własne dziecko (syn Izaak).

 

 

Mitologiczny król Krety, Idomeneo wraca do domu po wojnie trojańskiej. Wcześniej jednak nadciąga sroga burza. W zamian za uratowanie jego floty, obiecuje Neptunowi, ofiarę z pierwszej napotkanej po powrocie osoby na lądzie. Okazuje sie nim własny syn Idamante. Król postanawia nie dotrzymać złożonej obietnicy.

 

 

Wtedy rozłoszczony bóg morza zsyła na mieszkańców Krety morskiego potwora. Walczy z nim zwycięsko Idamante. Po pokonaniu potwora, królewicz zamierza oddać swoje życie, aby uspokoić rozgniewane bóstwo. Idamante kocha z wzajemnością trojańską niewolnicę Ilię, wzbudzając zazdrość przebywającej na Krecie córki Agamemnona, Elektry. Opera kończy się szczęśliwie, gdy Neptun przebacza królowi Krety pod warunkiem, że zgodnie z wyrocznią przekaże berło swojemu synowi, a ten poślubi księżniczkę Ilię, córkę Priama. Takie rozwiązanie doprowadza do furii Elektrę, zakochanej w królewiczu. Opera kończy się szczęśliwie wielką sceną baletową.  

Zadania inscenizacyjne w zespole Opery Atelier realizują ci sami twórcy: dyrektor Marshal Pynkoski reżyseruje, Jeanette Zingg opracowuje choreografię, zaś Gerard Gauci zajmuje się dekoracjami przedstawień. Marshal Pynkoski zastosował w operze Mozarta elementy ruchu wzięte z opery barokowej. Ustawiał artystów w zastygłych pozach, wielokrotnie zmuszał ich do ruchów tanecznych.

 

 

Sceny baletowe w choreografii Jeanette Zingg stanowią równorzędny element i są zintegrowane z akcją opery. Styl choreograficzny Jeanette Zingg  nawiązuje do tańca schyłkowego baroku, stosując technikę baletową stworzoną przez francuskiego baletmistrza M. de Grand. Wielokrotnie śpiewacy muszą wykonywać trudne zadania taneczne wspólnie z tancerzami. Balet miał dużo przestrzeni na scenie, gdyż reżyser przedstawienia strategicznie umieścił chór (The Choir of Theatre of Early Music) na balkonach w pobliżu sceny. 

Scenograf Gerard Gauci jest mistrzem w dawnej technice malarstwa scenicznego zwanej trompe l’oeil, udoskonalonej podczas baroku. Stwarza ona sceniczną iluzję perspektywy i wrażenie pełnych dekoracji. Dostarcza w ten sposób dodatkową przestrzeń dla 16 osobowej grupy tancerzy. Fantastyczne kostiumy autorstwa Michaela Gianfrancesco i wirtuozeria tancerzy spowodowały spontaniczny aplauz widowni.

 

 

Uwerturę zagrano przed przezroczystą, malowaną kurtyną, przedstawiającą wzburzone morze z przebijającą sylwetką boga Neptuna. Operę wykonano w oryginalnym języku po włosku z napisami na proscenium w języku angielskim. Tytułową partię króla Krety powierzono znakomitemu tenorowi kanadyjskiemu Colinowi Ainsworth, od lat związanemu z zespołem Opera Atelier. 

 

 

Obdarzony silnym głosem i przyciągającą uwagę osobowością sceniczną, doskonale dawał sobie radę ze skomplikowanymi recytatywami. Wokalną technikę i wirtuozerię pokazał zwłaszcza w arii Fuor del mar (Wzburzone morze), najeżonej skomplikowanymi koloraturami. Partię córki Priama, Ilia, wykonała po mistrzowsku amerykańska śpiewaczka Meghan Lindsay. Artystka obdarzona jest sopranowym głosem o imponującej, bezbłędnej technice wokalnej i zaangażowaniu aktorskim. Posiada jasno brzmiący liryczny, ciepły sopran o atrakcyjnej barwie i doskonałych pianach. W sposób wzruszający zaśpiewała arię w II akcie Seil padre perdei (Jeśli straciłam ojca). Tradycyjnie partię Idamante wykonują mezzosoprany en travesti.  W roli tej wystąpiła doświadczona kanadyjska śpiewaczka Wallis Giunta, na stale związana z operą w Lipsku.

Niewielką partię Arbace wykonał kanadyjski bas Olivier Laquerre, zaś rolę Neptuna wcielił się Douglas Williams, amerykański bas-baryton, o niezwyklej, imponującej fizycznej, wręcz kulturystycznej  sylwetce, promieniejącą potęgą i boską mocą. Uwaga publiczności skierowana była na gwiazdę kanadyjskiej sceny operowej, czarnoskóry sopran Measha Bruggergosman w niezwykle trudnej partii Elektry. Partia Eldektry oparta jest na tradycji aria di furore (aria gniewu) Rola ta wymaga sopranu o wyjątkowej sile i dramatycznym napieciu.

 

 

Measha obdarzona jest silnym, zmysłowym głosem, doskonałą muzykalnością i wyjątkową osobowością sceniczną. Łatwo współpracowała ze scenicznymi partnerami przygotowując największą niespodziankę w końcowej scenie obłędu. Jej aria zemsty D‘Oreste, d’Ajace (Orestesa i Ajasa czuję w piersi męki) zieje ogniem i dyszy furią. Dla wokalnych efektów w tej arii nie stroni nawet od chrapliwych dźwięków, podnosząc w ten sposób temperaturę sceny. Jej gniew i frustracje wyraża także dodatkowo skomplikowany ruch sceniczny. Nad stroną muzyczną Idomeneo czuwał znany kanadyjski dyrygent David Fallis, specjalista od muzyki barokowej. 

Dyrygował znakomitym zespołem Tafelmusik Baroque Orchestra, grającym na dawnych instrumentach. Orkiestra uskrzydlona jego artystyczną osobowością zagrała z pełnym zaangażowaniem i techniczną precyzją. Zabłysnął zwłaszcza interpretacją skomplikowanego kwartetu Andro ramingo esolo (Ujdę jak tułacz samotny) z III aktu (Idomeneo, Idamante, Illia i Elektra).  Na osobne słowa uznania zasługuje tez chór (Choir  of Theatre of Early Music) umieszczony strategicznie na balkonach po obu stronach sceny, aby stworzyć więcej miejsca dla scen baletowych.

 

 

Partia chóralna w operze Mozarta jest znacznie rozbudowana niż we wcześniejszych operach barokowych i posiada już romantyczne rysy. Konsultantem wokalnym chóru jest znany śpiewak kanadyjski, kontratenor Daniel Taylor. Torontońscy krytycy w recenzjach określili wystawienie Idomeneo jako największe dotychczasowe osiągnięcie artystyczne Opera Atelier.

 

 

W podsumowaniu był to malowniczy, muzycznie niezapomniany spektakl. Opera Atelier ma na koncie liczne występy zagraniczne, miedzy innymi na Festiwalu Rossiniego w Pesaro, w La Scali w Mediolanie, w Chicago, w Japonii, Singapurze, Korei Południowej oraz w wielu miastach europejskich. Co dwa lata wystawia arcydzieła francuskiego baroku na scenie przepięknego, historycznego Teatru Królewskiego w Wersalu. Warto dodać, że założyciele Opery Atelier Marshal Pynkovsky i Jeanette Lajeunesse Zingg za zasługi artystyczne zostali ostatnio odznaczeni przez rząd kanadyjski prestiżowym tytułem Orderu Kanady. 

                                                                 Kazik Jędrzejczak