Przegląd nowości

Cytaty w utworze Pawła Szymańskiego

• 

Szczegóły

Opublikowano: czwartek, 22, listopad 2018 16:49

W krótkiej recenzji z prawykonania nowego utworu Pawła Szymańskiego w Barbican Center w Londynie zwróciłam uwagę, że twórca Forteen Points pragnął coś zasugerować słuchaczom wyraźnym cytatem. Była to melodia Piosnki Chochoła z Wesela Stanisława Wyspiańskiego.

 

 

Autor sztuki umieścił w didaskaliach do tego arcydramatu narodowego (akt 3, scena 37) nuty, a w partyturze Szymańskiego „ostał się" tylko początek. Co prawda, jak relacjonuje Anna Jordan-Szymańska, wszyscy obecni na sali usłyszeli nie Chochoła Miałeś chamie złoty róg, ale piosenkę dziecięcą Stary niedźwiedź mocno śpi.

To już dziś można opowiadać jako anegdotę, a wynika ona z faktu, że współcześni realizatorzy scenicznych wersji Wesela dokonują w nim wielu zmian, które dotyczą również wykonywanej muzyki. Mało kto kojarzy tę prostą, ludową melodię z Wyspiańskim, większość zna ją po prostu z...przedszkola.

 

 

Okazuje się, że kompozytor włączył do utworu dokumentującego słynne 14 punktów orędzia prezydenta Woodrow Wilsona jeszcze jeden narodowy cytat i umieścił go dokładnie na początku 13 odcinka, bo właśnie w 13 punkcie Wilsona była mowa o powstaniu odrodzonej Polski z dostępem do morza.

W tym miejscu, nazwijmy go emocjonalną kulminacją utworu, pojawiają się pierwsze cztery dźwięki Warszawianki z 1831 roku Karola Kurpińskiego Oto dziś dzień krwi i chwały, nota bene również umieszczone przez Wyspiańskiego w jego dramacie Warszawianka.

 

 

U Szymańskiego dźwięki zostały ułożone w formie kanonu granego przez orkiestrę symfoniczną. Gdy się o tym dowiedziałam jeszcze raz wysłuchałam Forteen Points – do końca miesiąca cały koncert w Barbican Center jest dostępny na stronie BBC (https://www.bbc.co.uk/sounds/play/m0000z05) – i rzeczywiście echo Warszawianki Karola Kurpińskiego z 1831 roku tutaj da się wysłyszeć, ale trzeba być wcześniej na jej dźwięki przygotowanym.

 

 

Kompozytor pragnął, by ten 13 odcinek przypominał o narodowym zrywie, ale zaraz po tym wspomnieniu patriotycznego śpiewu pojawiają się jakby dźwięki syren, odnoszące się do narodowej tragedii. Oczywiście nie wszystkie sygnały i cytaty zawarte w utworze należy czytać dosłownie, jako ilustrację konkretnych wydarzeń, stanowią one jednak w muzyce ważne punkty orientacyjne i nawet kompozytorzy współcześni korzystają z tego instrumentu. Mistrzem w tej dziedzinie jest obchodzący właśnie 85 urodziny Krzysztof Penderecki. Warto dodać, że kompozycja Pawła Szymańskiego Fourteen Points: Woodrow Wilson Overture będzie wykonana ponownie 6 stycznia 2019 roku w Szczecinie.

                                                                           Joanna Tumiłowicz