Przegląd nowości
Nowości z kolekcji Muzeum Narodowego
- Szczegóły
- Opublikowano: czwartek, 25, czerwiec 2015 13:59
TADEUSZ PEIPER
Na płycie znalazły się dzieła kompozytorów, których muzyka stanowi ważny kontekst dla dorobku i biografii Tadeusza Peipera – poety, pisarza, krytyka, teoretyka, redaktora – zwanego „papieżem awangardy”. Interpretują je współcześni artyści tacy jak Martha Argerich, Alison Balsom, Mariss Jansons czy Janusz Wawrowski.
Tadeusz Peiper w czasie I wojny światowej trafił do Madrytu. Schronienie znalazło tu liczne grono artystów i intelektualistów z Europy i Ameryki Południowej, co wywołało ożywczy ferment w artystycznym życiu hiszpańskiej metropolii. Do tego kręgu dołączył poeta, tu poznawał twórczość Manuela de Falli. Po powrocie do Polski Peiper stał się jedną z najbardziej wpływowych postaci środkowoeuropejskiej awangardy. Na łamach założonej przez niego „Zwrotnicy” publikowane były rozmaite teksty poświęcone muzyce.
Darius Milhaud, francuski korespondent czasopisma, pisał o dokonaniach Gabriela Fauré i Igora Strawińskiego, ale także o współtworzonej przez siebie „Grupie Sześciu”, za duchowego patrona której zwykło uważać się Erica Satie. Jednym z czołowych przedstawicieli „Les Six” był Francis Poulenc; warto wiedzieć, że jego Concert champêtre [Koncert wiejski] powstał z inspiracji Wandy Landowskiej, polskiej klawesynistki, której występy cieszyły się w Madrycie popularnością (w czym spora zasługa Peipera) i dla której komponował także de Falla.
W orbicie zainteresowań środowiska „Zwrotnicy” znajdowali się również Arthur Honegger i Karol Szymanowski, nazwany na łamach czasopisma „jednym z niewielu prawdziwych artystów, jakich posiada dzisiaj Polska”. Album otwiera jedna z najbardziej znanych kompozycji pierwszego z wymienionych autorów, Pacific 231. Płyta prezentuje także m.in. Mity Karola Szymanowskiego czy Noce w ogrodach Hiszpanii Manuela de Falli. Do kompilacji włączone zostały również przepojone nutą orientu kompozycje Erica Satie, a także wspomniany już, a mniej znany szerokiej publiczności energetyzujący koncert klawesynowy Francisa Poulenca.
JAPONIA
Kultura japońska, eteryczna i pełna subtelnego detalu, intrygowała europejczyków przez stulecia. Wyrazem tej fascynacji stało się jedno z najpopularniejszych dzieł operowych na świecie – Madama Butterfly Giacomo Pucciniego. Libretto (autorstwa Luigiego Illica i Giuseppego Giacosy) opowiada historię tragicznej miłości 15-letniej Japonki Cio-Cio San (tytułowej Butterfly) do amerykańskiego oficera Benjamina F. Pinkertona, który cynicznie wykorzystuje jej uczucie.
Libretto dało Pucciniemu idealne możliwości pogłębiania warstwy emocjonalnej kompozycji. Malownicza muzyka niezwykle plastycznie oddaje zmienność sytuacji, narastające napięcie i rozwijający się dramat nieświadomej niczego dziewczyny. Cio-Cio San nie tylko wychodzi za mąż za pozbawionego empatii Pinkertona, lecz także przechodzi dla niego na chrześcijaństwo, czym naraża się na gniew i wykluczenie ze strony swojej rodziny. Wkrótce Butterfly rodzi niegodziwemu mężowi dziecko. Ten wyrusza w morze, obiecując rychły powrót. W istocie jednak nie zamierza spełnić przyrzeczenia. Od początku planuje porzucić Cio-Cio San, gdy tylko znajdzie dla siebie odpowiednią, amerykańską żonę. Młodziutka Japonka czeka na niego, odliczając kolejne dni, miesiące, w końcu lata. Kiedy Pinkerton ponownie przybywa do Nagasaki, Cio-Cio San nie posiada się z radości. Jej szczęście jednak nie trwa długo. Porucznik nie jest sam. Towarzyszy mu nowa żona – Kate. Okazuje się, że przyjechał jedynie dlatego, że obecna partnerka zgodziła się wychowywać dziecko urodzone ze związku z Cio-Cio San. Kiedy jednak widzi, jak Butterfly przystroiła dom na jego powitanie, dociera do niego, jak wielką krzywdę jej wyrządził. Nie ma odwagi spotkać się z nią twarzą w twarz. Przyznaje, że jest tchórzem, ale jednocześnie pozostawia Kate, Suzuki (pokojówce Butterfly) i Sharplessowi (amerykańskiemu konsulowi) przekazanie wiadomości.
Cio-Cio San godzi się oddać dziecko, ale tylko jeśli Pinkerton przyjdzie zobaczyć się z nią. Zrozpaczona, żegna się z synem, a nastepnie odchodzi podcinając sobie gardło nożem do harakiri należącym do jej ojca. Porucznik przybywa, ale jest już za późno.
Kompilacja prezentuje wybrane fragmenty Madama Butterfly pochodzące z nagrania z 2009 r. z niezapomnianymi rolami Angeli Gheorghiu (Cio-Cio San) i Jonasa Kaufmanna (B.F. Pinkerton). Album zawiera także najsłynniejszą arię, pochodzącą z tej opery Un bel di (piękny dzień). Butterfly marzy w niej, że pewnego pięknego dnia zobaczy chmurę dymu unoszącą się nad horyzontem. Za nią wyłoni się okręt i wpłynie do portu. Ona nie zejdzie na brzeg, lecz poczeka na wzgórzu. Po pewnym czasie zobaczy w oddali mężczyznę idącego przez miasto i wspinającego się po zboczu. Gdy tylko dotrze na szczyt, z daleka zawoła Butterfly, a potem wypowie wszystkie imiona, którymi niegdyś ją nazywał: maleńka, najdroższa żono, kwiecie pomarańczy...