Przegląd nowości

Książkowe nowości wydawnicze

• 

Szczegóły

Opublikowano: wtorek, 04, listopad 2014 08:01

Gdy w roku 2009 na półkach księgarskich ukazała się książka Adama Czopka zatytułowana „Krystyna Jamroz. Wielka Dama Polskiej Opery” (wydawcą, na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy Busko-Zdrój, była Firma Bog&Art), ani Autor ani Wydawca nie spodziewali się, iż będzie się ona cieszyć wielkim powodzeniem.

Przyczyna tego zjawiska była, wydaje się jedna: Krystyna Jamroz (1923-1986) pozostaje w pamięci melomanów i w historii polskiej opery i wokalistyki postacią wybitną. Pojawiły się dwie możliwości: wydać drugi nakład lub przepracować tę pierwszą wersję i przygotować nową edycję. Wybrano drugą możliwość, tym cenniejszą, iż Autor wcale nie zakończył kwerendy i dotarł do nowych faktów wydarzeń, informacji i zdjęć. Taka jest geneza nowej książki biograficznej Krystyny Jamroz, autorstwa Adama Czopka, zatytułowanej „Krystyna Jamroz. Życie dla sceny”. Tym razem wydawcą jest Buskie Samorządowe Centrum Kultury. Wydawnictwo ukazało się w 2014 roku przy życzliwej pomocy Burmistrza Buska-Zdroju, Pana Waldemara Sikory. 

Już w pierwszym rozdziale Autor pisze: Krystyna Jamroz uznana została za jedną z najwybitniejszych śpiewaczek polskiego teatru operowego. Natura obdarzyła ją wyjątkowej piękności sopranem dramatycznym o rzadko spotykanej barwie, dużą muzykalnością, aktorskim talentem i urodą. Potrafiła wciągnąć widza w świat tworzonej przez siebie kreacji, a to bardzo rzadka umiejętność. I tę swoją, trafną zresztą, opinię udowadnia w dalszych rozdziałach książki. Znajdujemy więc omówienie lat wrocławskich 1946-1958 i poznańskich 1958-1962. Wymienione są także zagraniczne występy artystki. Mimo niewątpliwych trudności jakie w owym czasie  towarzyszyły promowaniu polskiej sztuki wokalnej za granicą, udało się Krystynie Jamroz, prócz krajów  tzw. socjalistycznych, wystąpić również w Jugosławii, RFN, Turcji, Brazylii, Francji i brać udział w pracach jury wielu konkursów wokalnych (Tuluza, Monachium, Paryż, Salzburg, Edmonton, Montreal). Do wyjątkowo ciekawych należy rozdział „Pamiętne kreacje”. Omówione są w nim wszystkie role wokalno - aktorskie śpiewaczki, z przybliżeniem kreowanej postaci oraz przytoczeniem relacji prasowych ich dotyczących. Znakomitym uzupełnieniem informacji biograficznych staje się zestawienie premier, w których śpiewaczka brała udział, a także pełny wykaz repertuaru operowego oraz wyjątkowo cenne wspomnienia o artystce jej rodziny (córka i zięć) oraz partnerów scenicznych (śpiewaków, dyrygentów), dziennikarzy. Autor przypomina też wydawnictwa okolicznościowe związane z Krystyną Jamroz (nagrania, publikacje, znaczki i stemple pocztowe. A książkę kończy rozdział o Międzynarodowych Festiwalach Muzycznych im. Krystyny Jamroz organizowanych co rocznie w Busku-Zdroju już od dwudziestu lat!

Adam Czopek pisze bezpretensjonalnie, łatwo dla czytelnika, podaje fakty sprawdzone, udokumentowane. Olbrzymim walorem książki są zdjęcia, dokładnie opisane, logicznie rozmieszczone, autorami których są m.in. E. Hartwig, G. Wyszomirska, a nade wszystko Juliusz Multarzyński. Jest on również autorem projektu graficznego książki. Dzięki niemu właśnie, jak zauważa Autor cenne fotografie odzyskują dawny blask. Ta pięknie wydana książka zdecydowanie przybliża sylwetkę artystyczną znakomitej śpiewaczki. Może być cenną pozycją domowej biblioteki.

Niejako w okresie pracy nad rekonstrukcją książki o Krystynie Jamroz, Adam Czopek pisał swą kolejną książkę „Świętokrzyskie soprany, tenory i basy”, będącą jakby uhonorowaniem XX jubileuszowego Festiwalu im. Krystyny Jamroz w Busku-Zdroju. I udało się,nowa książka pracowitego Autora ujrzała światło dzienne w czerwcu 2014 roku (wydawca: Scriptum, Kielce).

Tym razem, na dwustu prawie stronach, Autor przedstawił lub przypomniał, artystów, głównie śpiewaków, jak sam pisze:...wywodzących się ze świętokrzyskiego regionu bądź w inny sposób z nim powiązanych, którzy zostawili trwały ślad w dziejach polskiego i światowego teatru operowego. Artykuły otwiera Anna Adamiak, bardzo aktywna wokalnie i często koncertująca, a zamyka Adam Zwierz, artysta dysponujący pięknym głosem basowym, zupełnie niewykorzystanym przez sceny operowe, sprawdzającym się znakomicie na estradach koncertowych.

W sumie, na łamach książki, znajdziemy dokładnie 39 sylwetek artystów. Wśród nich są m.in. nieżyjąca już dzisiaj Iwona Borowicka (znakomita primadonna krakowskiej sceny operetkowej), Maria Fołtyn (nazywana „wdową po Moniuszce” za olbrzymie wręcz zasługi w popularyzacji jego muzyki na świecie), Krystyna Jamroz (wybitny sopran dramatyczny w dziejach polskiej opery), Krystyna Kostal (mezzosopran, wieloletni „filar” tej grupy głosów w Operze Narodowej), Janusz Popławski (rzadkiej piękności tenor liryczny), Lidia Skowron (wspaniała solistka Teatru Wielkiego w Łodzi), Natalia Stokowacka („jedna piąta” Wielkiej Piątki Opery Śląskiej, obok Krystyny Szczepańskiej, Bogdana Paprockiego, Andrzeja Hiolskiego i Antoniego Majaka), Stefania Woytowicz (Wielka Dama polskiej estrady oratoryjno-kantatowej i pieśniarskiej). Z aktualnie aktywnych dzisiaj śpiewaków, możemy poczytać m.in. o Renacie Drozd, Halinie Fulara-Duda, Magdalenie Idzik, Zbigniewie Maciasie, Romie Owsińskiej, Adamie Sobierajskim, Andrzeju Wiśniewskim, a nade wszystko o Joannie Woś. Z przyjemnością wraca się też do przebiegu pięknej kariery zasłużonego barytona Opery Narodowej w Warszawie, Jerzego Kuleszy, dziś nestora polskich śpiewaków (91 lat!). Przypomniana jest także piękna kariera Teodozji Friderici-Jakowickiej, śpiewaczki XIX – wiecznej oraz jej uczennicy Aleksandry Stromfeld-Klamrzyńskiej. „Odkryty” przez Adama Czopka Ignacy Izydor Mann, żydowski kantor harmonijnie łączył występy w Operze Lwowskiej z żydowskim śpiewem liturgicznym (zmarł w Izraelu w 1963 roku). Jest także w tej książce kilkoro artystów „wyciągniętych” z zapomnienia, którzy swymi występami nie tylko tworzyli własną legendę, ale wielokrotnie stawali się ulubieńcami publiczności.

Każda z sylwetek jest starannie „rozpracowana”, do każdej dołączone jest zdjęcie. Ocenę poziomu wokalnego bohaterów książki zawierają licznie cytowane recenzje Autora i innych popularyzatorów wokalistyki. Książka nie ma jednak charakteru leksykonu czy encyklopedii. Pisana dobrą polszczyzną po prostu „się czyta”!

Z okazji jubileuszowego, 20. Festiwalu w roku 2014, Buskie Samorządowe Centrum Kultury  uznając wysoką rangę tych Festiwali, akceptowało pomysł i koncepcję Adama Czopka i Juliusza Multarzyńskiego i wydało piękny okolicznościowy album zatytułowany „Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz w Busku-Zdroju (1995-2014)”.

Pomysłodawcy podzielili się rolami i ten pierwszy zgrabnie i treściwie omawia każdy z dwudziestu Festiwali, a ten drugi ów krótki tekst ilustruje znakomitymi zdjęciami, głównie swoimi. I tak na prawie dwustu stronach kredowego papieru dużego formatu, otrzymujemy przepiękne wydawnictwo. Spróbujmy je prześledzić w krótkim omówieniu.

A więc najpierw artykuł wstępny Burmistrza Buska, Waldemara Sikory, rozwijający intencje pomysłu wydawnictwa. W jego treści uderza niekłamana radość z organizacji Festiwali, pełnego zrozumienia ich idei i koncepcji oraz znaczenia dla promocji miasta i sztuki. Drugi tekst to refleksyjne przypomnienie początków i podziękowania dla wszystkich, którzy wspólnie pokonywali trudności. Tekst ten jest pióra Dyrektora wszystkich Festiwali, pianisty Artura Jaronia. Dalsze „słowo pisane” stanowi syntetyczne, całościowe omówienie wszystkich Festiwali i rozdział  pt. „Co nieco o Patronce”. A później już bogactwo „festiwalowych przeżyć”, w jednolitym układzie: lapidarny tekst i zdjęcia! Piękne, dokładnie opisane i dokumentujące ów tekst.

Zamieszczone w albumie indeksy otwiera zestawienie tzw. „Buskich Słoneczek”. Od roku 2007 (XVII Festiwal), w którym otwarto „Buską Aleję Gwiazd” usytuowaną w głównej alei Parku Zdrojowego, honorowani są artyści występujący na scenie i estradach koncertowych kolejnych Festiwali. „Słoneczko Buska” to płaskorzeźba wykonana z brązu krzemowego. Pierwszą otrzymała (pośmiertne) Patronka Festiwali, drugą Krzysztof Penderecki. W sumie przyznano ich dotychczas 13. Kolejne indeksy obejmuję wykazy biorących udział w Festiwalach wokalistów, tancerzy, aktorów oraz oddzielnie instrumentalistów, dyrygentów, orkiestr symfonicznych, zespołów kameralnych, chóralnych. Spisano także wykonywane podczas Festiwali opery, oratoria, balety. Nie pominięto prezenterów i towarzyszących Festiwalom wystaw (przy nazwiskach i tytułach podany jest rok udziału w  Festiwalu).

Wydawca nie ujawnił nakładu Albumu, podejrzewam, iż zdobycie go będzie bardzo trudne. A szkoda, bowiem Album już jest pozycją bibliofilską.

                                                                                     Jacek Chodorowski