Przegląd nowości
Nowości płytowe firmy DUX
- Szczegóły
- Opublikowano: niedziela, 10, sierpień 2014 20:06
„Duety słowiańskie” i „Duety niemieckie” – dwie płyty z udziałem dwu wybitnych śpiewaczek oraz dwu świetnych pianistów, to autentyczny rarytas fonograficzny dla melomanów, zwłaszcza miłośników kameralistyki wokalnej. Taki sposób muzykowania był szczególnie praktykowany w okresie romantyzmu, zarówno na Zachodzie Europy jak i w jej wschodnich krańcach. Stąd na obu płytach po kilka dosłownie „arcydziełek” tego typu muzyki. Utwory Moniuszki, Dargomyżskiego, Cui i Dvořáka (DUX 1102), a także Mendelssohna-Bartholdy'ego, Schumanna i Brahmsa (DUX 1103).
Stanisław Moniuszko (1819-1872) uważany za ojca polskiej opery, był także ojcem polskiej pieśni. Postępująca, stopniowana melodia każdego utworu, wykorzystanie rytmiki tańców narodowych (krakowiak, polonez), sięgnięcie do wyżyn polskiej poezji (Mickiewicz, Syrokomla), to podstawowe cechy prezentowanych jego duetów. Podobne cechy charakteryzują duety Aleksandra Dargomyżskiego (1813-1869) i Cesara Cui (1835-1918). I one są skomponowane do tekstów wybitnych poetów rosyjskich (Puszkin, Lermontow), brak w nich jednak odwołania się do wzorca ludowego, choć zauważana jest prostota środków wyrazu. Z 15 duetów skomponowanych przez Antonia Dvořáka (1841-1904) na płycie słuchamy ośmiu. Są to muzycznie znakomicie opracowane teksty ludowe, bardzo ważne w całej twórczości kompozytora. Choć różnią się od duetów innych twórców, to przecież są one bardzo atrakcyjne dla wykonawców i słuchaczy. Podstawowa różnica między duetami niemieckimi i słowiańskimi polega na wysokich wymaganiach tych pierwszych wobec partii fortepianu.
W duetach Feliksa Mendelssohna-Bartholdy'ego (1809-1847) prymat melodii nad tekstem jest wyraźny. Kompozytor „pozostaje w nich kontynuatorem estetyki W. A. Mozarta” (K. Komarnicki – autor albumiku CD). Zachowując wartość artystyczną duety te mogły być śpiewane przez rzetelnie przygotowanych amatorów. Panuje powszechna opinia, iż pieśni Roberta Schumanna (1810-1856) śpiewa się trudniej niż pieśni Schuberta. Być może, ale te kilka duetów zamieszczonych na omawianej płycie nie potwierdza tej opinii. Pieśni Schumanna to przecież „triumfujący romantyzm”: bogata inwencja melodyczna, siła wyrazu i starannie wybrane teksty. Wszystkie te pieśni powstały w 1840 roku, „roku pieśni”.
Jak podaje wspomniany już autor albumiku CD, nic nie umniejszając ich atrakcyjności, są raczej wyobrażeniem Schumanna o domowym muzykowaniu, aniżeli rzeczywistym repertuarem popularnym. Prawie połowa spuścizny kompozytorskiej Johannesa Brahmsa (1833-1897) to pieśni. Duety odgrywają w nich niewielką rolę. Na pewno jednak zasługują na większe uznanie. Nie są to duety dla amatorów. Mistrzowski warsztat to ich cecha podstawowa. Nawiązują do pieśni ludowej, tajemnicy piękna przyrody, bywają też humorystyczne. Bohaterkami obu płyt są znakomite śpiewaczki: Urszula Kryger (mezzosopran) i Jadwiga Rappé (alt). Obie śpiewają perfekcyjnie, z niezwykłą wprost starannością. Obie mają sporą już dyskografię pieśniarską, karierze obu towarzyszy olbrzymie zainteresowanie. Zarówno Urszula Kryger jak i Jadwiga Rappé świetnie operują głosami, ich interpretacja zawiera wszystkie wymagane emocje. Piękna barwa głosów obu tych pań dosłownie urzeka. Uznanie budzi również gra pianistów, muzyków o wysokiej kulturze. W duetach słowiańskich śpiewaczkom akompaniuje Mariusz Rutkowski, a w niemieckich Hartmut Höll.
4 grudnia 2011 roku w Sali Koncertowej Uniwersytetu Fryderyka Chopina w Warszawie odbył się koncert wokalny, który został zarejestrowany i opublikowany na płycie DVD. Jego wykonawcami byli znani artyści muzycy: światowej sławy śpiewaczka Ewa Podleś (kontralt) i znakomity pianista wirtuoz Garrick Ohlsson. Ewa Podleś w trakcie tego koncertu wykonała dwa cykle wokalne Modesta Musorgskiego „Pieśni i tańce śmierci” oraz w „Izbie dziecięcej”. Omawiając na łamach pisma „Trubadur” (nr 26/27, I-VI. 2003) ówczesne nagranie pierwszego cyklu (też na płycie DUX z 2002 roku) w wykonaniu tej artystki, pisałem: „pieśni Musorgskiego, bardzo sugestywne jeśli nie rzec ponure w swej treści, stanowią swoistą apoteozę śmierci.
Swym przyciemnionym głosem wzbogaconym odpowiednio dozowanym zimnym wibrato, potrafiła ukazać wszystkie zawarte w cyklu odczucia, które niesie śmierć: bojaźń, smutek, żal, rozpacz”. Artystka okazała się też doskonałą interpretatorką drugiego cyklu Musorgskiego. Muzyka tych pieśni podporządkowana jest intonacji głosu ludzkiego i ma chwytać za serce (teksty pieśni napisał sam kompozytor). Podleś wspaniale różnicuje barwę i brzmienie swego pięknego głosu, jej dykcja jest wyrazista, a mimika i gestyka dodają smaku interpretacji, w której każda z tych miniatur staje się „teatralną scenką”. W omawianym koncercie wystąpił Garrick Ohlsson w podwójnej roli wirtuoza i akompaniatora śpiewaczki. Jako wirtuoz fortepianu jest dobrze znany i ceniony także w Polsce (I nagroda na Konkursie Chopinowskim w Warszawie, w 1970 roku). W jego wykonaniu słuchamy „4 utworów na fortepian” op.4 Sergiusza Prokofiewa oraz 4 preludiów (nr 2 i 3 z op.3 oraz dwu z op.23) Sergiusza Rachmaninowa. Jako akompaniator wypadł znakomicie. Występując razem oboje wybitni artyści pokazują na czym polega partnerstwo na estradzie, nawet gdy występują tak wybitne osobowości artystyczne.
Jacek Chodorowski