Przegląd nowości

Rarytasy ze zbiorów wytwórni Music & Arts, cz. 1

• 

Szczegóły

Opublikowano: sobota, 15, grudzień 2012 17:37

W zbiorach Fredericka Marotha znajduje się niejeden rarytas, który powinien zagościć na półce każdego melomana. Wśród nich szczególne miejsce zajmują rejestracje utworów Hectora Berlioza w wykonaniu Orchestre symphonique de Paris pod batutą Pierre’a Monteux, ze stycznia (czerwca?¹) 1930 r. Na płycie usłyszymy Uwerturę do opery „Benvenuto Cellini” op. 23, wstęp do III aktu opery „Trojanie” oraz „Symfonię fantastyczną” op. 14. Sesje odbyły się w Salle Pleyel w Paryżu.

Prezentowane wykonania są pełne młodzieńczej energii, spontaniczności, pasji i wysmakowanego, ciepłego brzmienia. Doskonałe warsztatowo, odznaczają się lekkością, ale też wielką siłą wyrazu, zaangażowaniem emocjonalnym, niezwykłą ekspresją i sugestywnym obrazowaniem. Jeśli chodzi o zapierającą dech interpretację „Symfonii fantastycznej”, Pierre Monteux jako jedyny zdaje się rozwiązać kwadraturę koła tego efektownego, acz trudnego muzycznie dzieła; pomimo dobierania niezbyt szybkich temp, uzyskuje płynność i spójność narracji. W kodzie części Bal i Szabat czarownic daje się usłyszeć stale narastające accelerando, które dyrygent opanował do perfekcji.

Poza tym wykonania te charakteryzują się bogactwem kontrastów dynamicznych oraz niebywałą, jak na owe czasy, przejrzystością planów. Tajemnice owego nagrania wyjaśnione są w dołączonym do płyty komentarzu pióra Williama Mallocha – legendarnego dyrygenta, muzykologa, a także kompozytora. Informuje on, że realizatorem dźwięku był inny dyrygent i kompozytor, Piero Coppola, sprawujący wówczas funkcję dyrektora artystycznego francuskiej gałęzi wytwórni His Master’s Voice (fr. La voix de son maître). By uniknąć dysproporcji pomiędzy poszczególnymi sekcjami instrumentów, rozstawił on mikrofony obok kwintetu smyczkowego i dętych drewnianych, podczas gdy dęte blaszane i instrumenty perkusyjne usytuowano z tyłu.

Warto odnotować, że podczas digitalizacji nagrania, dokonanej przez Williama Mallocha, jako materiał wyjściowy wykorzystano płyty gramofonowe odtwarzające się z prędkością 78 obrotów na minutę, wydane przez American Victor. Cyfrowego opracowania dźwięku podjął się Lowell Cross. Pomimo faktu, że nie posłużono się oryginalnymi matrycami, końcowy efekt jest wysoce zadowalający, udało się bowiem tak zredukować szumy, by nie zubożyły brzmienia muzyki.

Orchestre symphonique de Paris powstała w roku 1928. Pierre Monteux był jej głównym dyrygentem w latach 1929-1938. Z początku jej szeregi zasilali młodzi muzycy zapaleńcy, którzy nierzadko dopiero co ukończyli studia, niemniej jednak, a może tym bardziej, ich potencjał musiał być ogromny. W swych wspomnieniach zatytułowanych „It’s All in the Music”, zredagowanych przez Doris Monteux – żonę maestra – zauważa on, że Orchestre symphonique de Paris była jedną z najlepszych orkiestr, jakimi kiedykolwiek przyszło mu dyrygować². I choć w przyszłości będzie nagrywał „Symfonię fantastyczną” wiele razy – tak w studio, jak i podczas występów na żywo – właśnie to pierwsze wykonanie było w jego opinii najlepsze³.

Według Williama Mallocha, paradoksem jest fakt, że omawiana interpretacja „Symfonii fantastycznej” Berlioza – najlepsza w swoim rodzaju – nie doczekała się, do czasu opublikowania niniejszego albumu w roku 1993, reedycji w postaci płyty kompaktowej. W ostatnich latach pojawiło się ich kilka, niemniej ta jedna jest wyjątkowa – ze względu na wierne odtworzenie pierwotnie utrwalonej przestrzeni dźwiękowej, jak również fascynujący komentarz (po angielsku i francusku) Mallocha. Notabene jego legendarna – najlepsza ze wszystkich – interpretacja „Suit orkiestrowych” Jana Sebastiana Bacha, wydana w roku 1991 przez Koch International Classics, już dawno wyszła z obiegu i jest nieosiągalna dla kolejnych pokoleń melomanów.

                                                               Maciej Chiżyński (Res Musica)