Przegląd nowości

Raz jeszcze o Forum Pianistycznym "Bieszczady bez granic" w Sanoku

• 

Szczegóły

Opublikowano: piątek, 10, kwiecień 2009 02:00

Piękna idea, bogaty czas

Tydzień wypełniony pracą pod okiem Mistrzów Forum, nagrodzoną oklaskami melomanów jak i koleżanek i kolegów, zwieńczony muzycznymi upominkami, w tym, przede wszystkim, "Złotymi Parnasami" - najwyższą premią sanockich spotkań. Zgodnie z hasłem burmistrza miasta "Sanok Miastem Kultury" już po raz czwarty zjechała tam utalentowana pianistyczna młodzież z Polski, Ukrainy i Słowacji aby doskonalić swoje umiejętności, poszerzać muzyczną wiedzę, wzbogacać swoją osobowość. Choć są to "Bieszczady bez granic", jedną granicę trzeba było jednak pokonywać, tym niemniej nikt nie odczuł z tego powodu jakichkolwiek niedogodności - z Ukrainy przyjechała bowiem grupa 24 uczestników wraz z pedagogami, a jednodniowa  wyprawa na koncert do Lwowa, potwierdziła otwartość i serdeczność naszych wschodnich przyjaciół. Nie wiedzieć czemu mało było znów w tym roku Słowaków (troje) mimo, że ich podróż - także koncertowa eskapada do Koszyc - nie napotykała już na żadne granice...Oczywiście, dominowali polscy pianiści, przyjechali z wielu miejsc naszego kraju (Rzeszów, Krosno, Dębica, Sanok, Nowy Targ, Myślenice, Kraków, Kielce, Wrocław, Bydgoszcz, Szczecin, Lublin, Warszawa). Jak zawsze, do ogromnie gościnnego Sanoka (wspierającymi Forum są nade wszystko pedagodzy tamtejszej szkoły muzycznej, z niezwykłym jej dyrektorem - Andrzejem Smolikiem na czele) przyjechali nie tylko uczniowie i studenci, przyjechali też pedagodzy z tych trzech krajów, aby przysłuchiwać się lekcjom swoich uczniów ale też aby skorzystać z doświadczeń Mistrzów sanockiego Forum, reprezentujących różne szkoły i bogate tradycje, nie tylko polskie. Mieszkali nieopodal Sanockiego Domu Kultury, głównej siedziby Forum, miejsca, gdzie odbywały się lekcje otwarte, wykłady oraz koncerty.

Mistrzowie Forum

W tym roku panujące wszędzie infekcje pokrzyżowały szyki organizatorom. Tym niemniej po raz kolejny zajęcia prowadziła wielka chopinistka, Maestra Tatiana Shebanova, najwybitniejsza wychowanka prof. Wiktora Mierżanowa z moskiewskiego Konserwatorium oraz inna jego absolwentka - Irina Rumiancewa, niegdyś asystentka a dzisiaj wybitny pedagog warszawskiego ZPSM im. K. Szymanowskiego (zaraz po Sanoku odbywał się w Żaganiu Turniej Pianistyczny, który wygrała jej utalentowana uczennica Karolina Le Thu Quynh, nb. laureatka sanockiego Forum, a w Krakowie, na kwietniowym konkursie EPTA, najwyższą nagrodę otrzymał inny jej uczeń - Aleksander Krzyżanowski, laureat "Złotego Parnasa 2008"). Z Wrocławia przyjechał dyrektor Mistrzowskich Kursów Chopinowskich w Dusznikach Zdroju, profesor wrocławskiej AM -  Grzegorz Kurzyński, a Kielce reprezentował dyrektor tamtejszej Szkoły Muzycznej i Festiwalu Muzycznego w Busku Zdroju - Artur Jaroń.

 

Przyjechał również Maxymilian Bylicki - absolwent warszawskiej AM w klasie fortepianu prof. Andrzeja Stefańskiego, który niewątpliwie jest najznakomitszym pianistą wśród polskich biznesmenów (i odwrotnie) - dziś jeden z dyrektorów IBM Polska. Nawiasem, organizatorzy wykorzystują jego drugą (pierwszą ?) pasję i proszą w Sanoku o przybliżanie spraw finansowania kultury. Jego fachowość w obu, nie tak może odległych od siebie dziedzinach, jest nadzwyczajna. Autorski wykład "Współzależność kultury i biznesu - jak znaleźć sponsora" był wielokrotnie cytowany. W czasie trwania Forum musiał na moment opuścić Sanok, aby podpisać w Warszawie wielomilionowy kontrakt.

Po raz pierwszy lekcje otwarte ze swoimi młodszymi kolegami po fachu prowadził z ogromnym zaangażowaniem i dużym powodzeniem Stanisław Drzewiecki, studiujący dziś w klasie prof. Andrzeja Jasińskiego, który - jako jeden z największych dziś pianistycznych autorytetów na świecie, zgodził się przyjechać do Sanoka aby poprowadzić spotkanie - wykład na temat interpretacji chopinowskich mazurków, także lekcje otwarte, a do tego wszystkiego wystąpił w finałowym koncercie grając - z całą rodziną Państwa Drzewieckich - Koncert Bacha na 4 fortepiany.

 

Przewodniczącym Rady Programowej Forum jest prof. Jarosław Drzewiecki  z bydgoskiej AM, który oprócz prowadzenia zajęć, wraz z Dyrektorem MFP w Sanoku, Januszem Ostrowskim, reprezentował Forum na wyjazdowych koncertach. Już drugi rok z rzędu, organizatorzy wzbogacili  program Forum o szeroko rozumianą kameralistykę. Kilkanaścioro pianistów mogło pracować -pod okiem prof. G. Kurzyńskiego - ze śpiewaczką, w tym roku, pod nieobecność Eugenii Rezler, występującej wraz  ze swoim teatrem, Warszawską Operą Kameralną, w Hiszpanii, z jej wychowanką - Anetą Kaplą, a uczestniczący w finałowym wieczorze muzycy Kwartetu smyczkowego "Prima Vista" praktycznie uczyli wybranych solistów twórczej czyli właściwej współpracy z zespołem kameralnym (dzień wcześniej, w swoim wykładzie, Józef Kolinek teoretycznie przybliżał  uczestnikom tę problematykę, udzielając szeregu istotnych rad i wskazówek). Był jeden jeszcze punkt Forum - wykład "Jak zaprzyjaźnić się z utworem współczesnym", który poprowadził, pod nieobecność  dr hab. Mariusza Dubaja, piszący te słowa. Skorzystałem z doświadczeń najmłodszych Mistrzów. Aneta Kapla opowiadała o swoim "zaprzyjaźnianiu" się z utworami Miłosza Bembinowa, a Stanisław Drzewiecki, o pracy nad jemu dedykowanymi 12 Etiudami na fortepian Mariusza Dubaja. Przekazali także swoje refleksje w praktycznym wymiarze, śpiewając, i grając na instrumencie.

 

Lekcje...

Każdy dzień Forum wypełniony był od rana do wieczora. Dla niemal stu uczestników Forum

był to czas szukania wykonawczych i interpretacyjnych rozwiązań, czas poznawania osiągnięć swoich często już utytułowanych koleżanek i kolegów, czas występów i słuchania innych. Z wielu sal, zarówno SDK jak i Szkoły Muzycznej, dobiegały kaskady różnorakich dźwiękowych pejzaży wykonywanych utworów oraz jakże często dynamiczne uwagi prowadzących kursy Mistrzów. Specjalnie na Forum przyjechały i w tym roku aż 4 fortepiany Blűthnera. Dla słuchających i obserwujących lekcje otwarte w SDK przygotowano specjalny telebim, pokazujący zbliżenia rąk, tak mistrzów jak i uczniów. W przyszłym roku będzie jeszcze jeden ekran - z nutami, znajdującymi się na pulpicie fortepianu. Po zajęciach, po koncertach, Mistrzowie wielokrotnie i niemal bezgranicznie poświęcali swój czas na dodatkowe spotkania i rozmowy z uczniami na temat odbytych lekcji. Nie ukrywajmy, że w ciągu kilku spotkań, w ciągu kilku zaledwie dni pracy z różnymi Mistrzami, młodym adeptom pianistyki pewne problemy były często ledwie sygnalizowane. Ile kto skorzystał, było to też często wypadkową ogólnej świadomości muzycznej i stopnia przygotowania do Forum (uczniowie mieli wcześniej przygotować podane utwory). Bardzo aktywni byli też obecni tam pedagodzy uczniów. Wszystko służyło jednemu - aby skorzystać z rad Mistrzów jak najpełniej, ale też aby jak najlepiej wypaść na koncercie. Sądząc po poziomie występów, a także po bardzo żywej atmosferze finału - Forum spełniło swoje "ideowe" zadanie.   

Koncerty

Koncerty odbywały się - przede wszystkim - w  SDK. Wyjazdowe, po raz pierwszy, poszerzyły się o Koszyce i Lwów, kilka koncertów IV Forum odbyło się też w Polsce, poza Sanokiem: w sali balowej na Zamku w Łańcucie, w Muzeum Podkarpackim w Krośnie gdzie młodzi pianiści grali na oryginalnym Pleyelu z 1860 r. Jeden wieczór zorganizowano też w Rymanowie. Koncerty stały na bardzo wysokim poziomie. Szczególne wrażenie, wywarły koncerty zagraniczne. To była znakomita promocja sanockiego Forum wobec studentów i profesorów Konserwatorium w Koszycach z jej Rektorem - Bartolomejem Buraśem oraz przed władzami miasta, rektoratu, dwóch katedr fortepianu, z profesorami: Lidią Krych, Marią Tarnawiecką, Myronem Kushnirem i Igorem Pylatiukiem w 155-letniej Akademii Muzyki im.M. Łysenki we Lwowie. Jest nadzieja na znaczące poszerzenie współpracy z tymi prestiżowymi ośrodkami muzycznymi o co zadbali w rozmowach dwustronnych dyr. Janusz Ostrowski i prof. Jarosław Drzewiecki.

W Gali Inauguracyjnej Forum z recitalem wystąpił kiedyś Staś, dziś 21-letni już Stanisław Drzewiecki. Dał poważny recital, grając ulubione pozycje swojego wirtuozowskiego repertuaru (wybrane etiudy Liszta, Rachmaninowa, Dubaja) aby jednak w I części - obok  Chaconny  Bacha-Busoniego - zachwycić beethovenowską "Appassionatą". To już inny, zamyślony, poważny pianista, który potrafi udźwignąć ciężar choćby tych dwóch ostatnich, najbardziej wymagających kompozycji.

 

Znakomita dyspozycja, jasna pianistyka, właściwa dramaturgia. Świetny był też bis, Polka de VR Rachmaninowa, pokazująca też i poczucie humoru i sporą dozę wyrafinowania - jakże tu potrzebnego. Drugim bisem było wspólne z mamą, Tatianą Shebanovą, wykonanie niełatwej, poważnej wielce, kilkunastominutowej Fantazji f-moll na 4 ręce - F. Schuberta. Wykonanie nie tylko stylowe i mądre ale jednocześnie wzruszające i poruszające. Wybór nieprzypadkowy bo w tym roku pewną część zajęć Forum poświęcono utworom na 4 ręce bądź na 2 fortepiany. Oczywiście, z tego powodu, i część koncertu "Dobry pianista to dobry kameralista" dedykowana została takim właśnie kompozycjom.

Grały trzy znakomite duety, z trzech głównych krajów Forum - bardzo dobrze wypadł też nasz duet: Grzegorz Nowak - Łukasz Chrząszczyk, z Kielc, prezentując szostakowiczowskie Concertino op. 94. Pierwsza zaś część wspomnianego wieczoru "kameralnego" poświęcona była towarzyszeniu, akompaniamentom do przygotowanych pieśni. Nie schodząca z estrady Aneta Kapla, śpiewała z co raz to innymi pianistami, wybrane pieśni Chopina, Szymanowskiego i Szostakowicza. Szczególnie wykonanie kilku pieśni z cyklu "Satyry", tego ostatniego twórcy, wywarły duże wrażenie. Do niecodziennej wrażliwości i muzykalności śpiewaczki doszły tu godne tej muzyki towarzyszenia: Anny Haisig (Wrocław), Marii Narodyckiej (Ukraina), Rafała Kowalczyka (Bydgoszcz) oraz Jekateriny Sarajewej (Łotwa). Bardzo udany, bardzo dobrze przyjęty przez żywiołowo reagującą publiczność wieczór, zakończony został świetnym, "ukraińskim" wykonaniem Tańca rosyjskiego z "Pietruszki" na 2 fortepiany i...8 rąk, w wersji Mirosława Skoryka. 

 

Bardzo bogatym - repertuarowo - okazał się sztandarowy koncert sanockiego Forum pt. "Muzyka 3-kultur". Wykonano utwory Chopina, Moszkowskiego, Szymanowskiego (jego 3 Preludia zagrał ukraiński zdobywca "Złotego Parnasa'08" - Aleksandr Jankewycz) , Bacewicz (Toccatę z II Sonaty zagrała Natalia Quach) ale i wspomnianego już M. Skoryka.  Ewa Kosorinova, laureatka "Złotego Parnasa ‘08" zagrała utwór Jána Cikkera - Tatranské potoky, Tomasz Ritter zaprezentował Piseń lásky op.7 Josefa Suka, a Stanislav Bazik ukazał Toccatę Eugena Suchoňa.

 

Na finał Forum, z udziałem Kwartetu "Prima Vista" wzmocnionego kontrabasistą Pawłem Pańtą, organizatorzy przygotowali szczególne atrakcje. W I części zagrali często utytułowani już młodzi pianiści. Ukraiński duet: Julia Tałyzina i Hanna Pankowa - studentki Oksany Rapity, zagrały Koncert C-dur Bacha (BWV 1061), Jakub Tuszyński - uczeń Elżbiety Karaś-Kasztel - zagrał mało zachwycający Koncert "W stylu młodego Chopina" - Mikołaja Góreckiego, uczeń Iriny Rumiancewej - Wojtek Chlapek wykonał Koncert A-dur Bacha (BWV 1055) a Olena Jurczenko-Seletska, studentka Oleny Pylatiuk - Koncert F-dur (BWV 1057). Wiele pięknych, prawdziwie chopinowskich wzruszeń i walorów zdążył ukazać Aleksander Krzyżanowski (także ub. roczny Złoty Parnas) - uczeń I. Rumiancewej a na koniec tej części finału Jekateryna Sarajewa zagrała "Concertino Bianco" łotewskiego kompozytora Georga Pelecisa, też niezbyt "szczęśliwe" wobec oczekiwań i określeń tej muzyki jako "happy music"... Po przerwie wielki kwartet solistów: Stanisław Drzewiecki, Tatiana Szebanowa, Jarosław Drzewiecki oraz Andrzej Jasiński zagrali Koncert a-moll Bacha (BWV 1065), oczywiście bisując na specjalne życzenie publiczności.

Wręczenie nagród

To ostatni już, bardzo miły, może i najmilszy akcent IV Forum - wręczenie nagród i dyplomów. Po nagrodach i wyróżnieniach przyznanych 15 młodym pianistom z Polski i Ukrainy, wręczono trzy nagrody specjalne Związku Kompozytorów Polskich  (polskiemu duetowi Chrząszczyk-Nowak oraz dwóm ukraińskim solistkom: Oksanie Szymańskiej oraz Marii Narodyckiej) a główne nagrody Forum, Złote Parnasy 2009 wraz ze stypendium artystycznym przyznano: Stanislavovi Bazik,  studentowi IV roku AM w Bańskiej Bystrzycy  w klasie prof. Zuzana Štiasna - Paulechová (bardzo dobrze zagrał I Koncert Des-dur Prokofiewa), Polakowi Rafałowi Kowalczykowi za szczególnie zajmujące wykonanie w Koszycach i we Lwowie 15 Wariacji Es - dur z fugą op.35 Beethovena, studentowi prof. Tatiany Szebanowej w AM w Bydgoszczy oraz - wyróżniającej się Łotyszce - Jekaterinie Sarajewej, studentce AM w Rydze w klasie prof. Sergieja Osokina.

 

Co w przyszłym roku ?

Jak zapowiada prof. Jarosław Drzewiecki, V Forum programowo poszerzone będzie o zajęcia z improwizacji fortepianowej - poproszono już o to prof. Szabolsca Eszteny'iego z UMFC z Warszawy oraz dodane będą praktyczne ćwiczenia z podstawowego zakresu strojenia instrumentu - prowadzone przez Szymona Jasnowskiego, głównego stroiciela Filharmonii Narodowej. Z wykładem n/t "Symbolika w muzyce J.S.Bacha" przyjedzie prof. Wiera Nosina z Moskwy, a prof. Andrzej Jasiński opowie o trudnościach ukrytych w formie sonaty klasycznej. Ciekawie przedstawiają się też plany koncertowe i wystawowe - z okazji 120 rocznicy urodzin twórcy polskiej szkoły pianistycznej - o prof. Zbigniewie Drzewieckim będą mówić jego uczniowie oraz żona - Barbara. Do grupy dziesięciu ośrodków muzycznych współuczestniczących w Forum dojdą nowe: Przemyśl, Stalowa Wola, Mielec, Bańska Bystrzyca, Bardejovo. Zapowiadany jest udział orkiestry symfonicznej Akademii Muzycznej ze Lwowa, która wykona wszystkie dzieła Chopina na fortepian i orkiestrę z uczestnikami Forum. Niewątpliwym novum na V MFP "Bieszczady bez granic" będzie internetowa transmisja z koncertów, zaś inauguracja Forum  odbędzie się 30 stycznia 2010, jednocześnie w trzech stolicach Euroregionu Karpat: Warszawie, Kijowie i Bratysławie.

                                                                                              Adam Rozlach