Przegląd nowości
Tańczące figurki Alaina Bernarda i Vladimira Malakhova w Berlinie
- Szczegóły
- Opublikowano: sobota, 07, luty 2009 01:00
Wystawa zatytułowana Tańczące figurki z kolekcji Alaina Bernarda była prezentowana w trzech miastach w Polsce (Poznaniu, Wrocławiu i Kielcach) oraz w Austrii. Obecnie trwają przygotowania do wystawy w Berlinie, która będzie prezentowana w Muzeum Bröhana od 13 marca do 31 maja. Na tej wystawie zostaną pokazane wybrane eksponaty pochodzące ze zbiorów Alaina Bernarda (około 140 figurek) i Vladimira Malakhova (ponad 30 figurek).
Stąd jej tytuł brzmi: Tańczące figurki z kolekcji Alaina Bernarda i Vladimira Malakhova. Ekspozycji będzie towarzyszył obszerny katalog, jak również wiele imprez przygotowywanych przez Staatsballett Berlin i berlińskie muzeum. Kuratorem wystawy jest Jan Stanisław Witkiewicz, który również opracował katalog, z którego przytaczamy wstęp.
Zapraszamy do naszej galerii, gdzie możecie Państwo obejrzeć
Tańczące figurki z kolekcji Alaina Bernarda -> tutaj
(jm)
Bardzo często spotykam się z pytaniem - zadawanym przez dziennikarzy czy też odwiedzającą wystawę publiczność - jak powstaje prezentowana tutaj kolekcja porcelanowych figurek poświęconych tylko i wyłącznie tańcu. Na pewno nie tak, że w zaciszu gabinetu rodzi się nagle myśl, by zacząć zbierać to lub tamto.
Na ogół rządzi tym przypadek. Tak jak przez przypadek udało mi się kupić duży zbiór osobistych pamiątek po wielkiej tancerce Fanny Elssler. Mając zaś tak różnorodny i obszerny zbiór - kilkaset obiektów - rozpoczyna sie poszukiwania rzeczy, które ten zbiór by uzupełniały. I powoli, czasami bardzo powoli, rodzi się kolekcja. Inaczej było w przypadku porcelanowych figurek. Przed bardzo wielu laty w domu aukcyjnym lub antykwariacie - to było tak dawno temu, że rzeczywiście nie pamiętam - zobaczyłem figurkę, która bardzo mi się spodobała. Stojąc u mnie na komodzie przyciągała wzrok i budziła zachwyt. Przypadek sprawił, że jakiś czas później odkryłem inną, która idealnie korespondowała z tą pierwszą. Po latach mając już kilkadziesiąt takich figurek, rozpoczyna się poszukiwanie konkretnych obiektów. Bo wiedza o zbieranych porcelanowych figurkach rośnie proporcjonalnie do ilości już zgromadzonych obiektów.
I w ten sposób po raz pierwszy udało się zebrać tak pokaźny zbiór (ponad dwieście obiektów) poświęcony tej dziedzinie ludzkiej aktywności.
Porcelanowe figurki z tej kolekcji powstały na przestrzeni trzystu lat, od połowy XVIII do czasów nam współczesnych. Śledząc historię wytwarzania figurek porcelanowych przedstawiających taniec można - ku zaskoczeniu - zaobserwować, że ich wzmożona produkcja w istotny sposób związana jest z historią fotografi. Modelujący te figurki w zasadzie nigdy nie korzystali z żywych modeli (wyjątek stanowi na przykład Lore Friedrich-Gronau, której pozowały solistki Deutsche Staatsoper w Berlinie) lecz posługiwali się wcześniej różnymi grafikami lub obrazami (tak na przykład jest w przypadku figurki Fanny Elssler), a później, kiedy na początku XX wieku tak wiele tych figurek powstało - właśnie zdjęciami. Przeglądając w archiwach tańca różne albumy, książki i stare czasopisma, znajdowałem zdjęcia przedstawiające tancerzy w tej samej, a często wręcz identycznej pozie i kostiumie, jak utrwalone w porcelanie (na przykład Sent M‘ahesa lub Anna Pawłowa, Niddy Impekoven, Harald Kreutzberg, Aira Arja, Martha Graham i Ted Shawn, Yvonne Georgi i Julian Algo).
Tym samym wiele dotąd anonimowych figurek udało się rozszyfrować i przypisać konkretnym osobom. Niekiedy jednak materiał ikonograficzny, którym dysponował modelarz, był dla niego tylko inspiracją i powstała figurka nie była identyczna z wzorem. Stąd tam, gdzie widnieje nazwisko ze znakiem zapytania, z bardzo dużym prawdopodobieństwem chodzi o tę osobę, a gdzie nie widnieje żadne nazwisko oznacza to, że dotychczas nie udało się dotrzeć do właściwego materiału ikonograficznego. To jednak kwestia czasu, kiedy dziś jeszcze anonimowe figurki zostaną przypisane konkretnym artystom.
Ale te figurki pokazują poza tym, jak taniec wszedł w inne dziedziny sztuki, przedstawiają piękno tańca oraz porcelany i artystyczne możliwości modelarzy i manufaktur. Również i to, że taniec był bardzo popularnym tematem, który spotykał się z bardzo szerokim zainteresowaniem, szczególnie od momentu, kiedy zerwał ze sztuczną konwencją baletu klasycznego. Wtedy zaczęły powstawać figurki, które przedstawiały niezwykle sugestywnie radość z ruchu, wręcz bachanistyczną przyjemność tańczenia. I to być może było również impulsem dla Vladimira Malakhova, aby rozpocząć zbieranie takich właśnie figurek. Oprowadzałem go po wystawie, która prawie rok temu odbyła się w Austrii, i opowiadałem o niektórych wybranych figurkach. Zafascynowany przysłuchiwał się tym historiom, a kiedy skończyłem, ku mojemu zaskoczeniu, poprowadził mnie po salach wystawowych pokazując, które figurki chce mieć. I tak zaczęła powstawiać kolekcja Vladimira Malakhova, która dziś liczy już kilkadziesiąc pozycji. Prezentowane na tej wystawie porcelanowe figurki pochodzą z obu właśnie kolekcji: Alaina Bernarda i Vladimira Malakhova.
Jan Stanisław Witkiewicz