Przegląd nowości
Cesarz Atlantydy w Monachium
- Szczegóły
- Opublikowano: środa, 31, październik 2007 01:00
Polscy melomani pamiętają realizację Cesarza Atlantydy Viktora Ullmana do libretta Petera Kiena w Warszawskiej Operze Kameralnej w ramach festiwalu Oda do Europy, gdzie znalazły się koncerty i spektakle z muzyką reprezentującą wszystkie kraje nowej Unii Europejskiej - od 3 maja 2004 do 3 maja 2005.
Viktor Ullmann czeski kompozytor i dyrygent urodził się w 1898 roku w Cieszynie. Jego ojciec był wojskowym pochodzenia żydowskiego, który jednak przeszedł na katolicyzm. Uczęszczał w Cieszynie do szkoły podstawowej, a w roku 1909 przeniósł się do Wiednia. Tu ukończył gimnazjum, ucząc się jednocześnie teorii muzyki pod kierunkiem dr Josefa Pohlaneura. Po zakończeniu wojny kształcił się jako pianista u Eduarda Steuermanna, wstąpił też do seminarium dla kompozytorów prowadzonego przez Arnolda Schönberga. W maju 1919 po małżeństwie z praską Żydówką Marthą Koref przeniósł się do Pragi, gdzie został dyrygentem w Nowym Teatrze Niemieckim. W tym czasie powstały pierwsze kompozycje Ullmanna, m.in. Die Schönberg Variationen, których prawykonanie w 1929 na festiwalu muzycznym w Genewie zwróciło uwagę krytyki na jego talent. W latach 1929-1931 pracował jako kompozytor i dyrygent w Zurychu, następne dwa lata prowadził księgarnię antropozoficzną w Stuttgarcie. W 1933 wrócił do Pragi, gdzie działał jako pedagog muzyczny, dziennikarz i tworzył dalsze kompozycje.
Po zajęciu przez hitlerowców Czech i Moraw został objęty restrykcjami wobec osób żydowskiego pochodzenia. W 1942 deportowano go wraz z rodziną do obozu koncentracyjnego w Theresienstadt, gdzie nie przestawał komponować, organizował także koncerty dla współwięźniów. Najsłynniejsze dzieło Ullmanna Cesarz Atlantydy zostało ukończone na początku roku 1944 i nigdy w obozie nie zostało wystawione.
W dniu 16 października 1944 został skierowany transportem do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau, gdzie dwa dni później zginął w komorze gazowej II. Podobny los spotkał młodego poetę, autora libretta. Partytura cudem przetrwała wojnę, prapremiera opery miała miejsce w amsterdamskim Bellevue Theater 16 grudnia 1975, dzieło pokazano następnie w licznych krajach europejskich i amerykańskich oraz w Izraelu. Do najbardziej znanych realizacji należą produkcje z Berlina (1989) i Monachium (1992/93).
W roku 2002 założono fundację jego imienia, zajmującą się upamiętnieniem twórczości kompozytora oraz muzyków z Theresienstadt.
Premiera Der Kaiser von Atlantis będzie miała miejsce 15 listopada w Jüdischen Zentrum Jakobsplatz. Spektakl powstanie w wyniku kooperacji Bayerischen Staatsoper, Towarzystwa Żydowskiej Kultury i Tradycji oraz Orkiestry Jakobsplatz i będzie ważnym wydarzeniem w dialogu kultur.
( inf.własna)