Przegląd nowości

„Kobra”, ale na czerwono

Opublikowano: piątek, 20, listopad 2026 17:58

Publiczność pokazu przedpremierowego nowej Kobry na podstawie książki Joanny Chmielewskiej Wszystko czerwone oglądała spektakl z rozbawieniem. To nie była zwykła Kobra, ale spektakl niby kryminalny, z detektywem prowadzącym śledztwo, jednak ważniejsze były absurdalne dialogi, próby poszukiwania mordercy na własną rękę, a nawet odkrycia niejasnego motywu dokonanej zbrodni.

 

Czerwone 1

 

Nic tutaj nie było oczywiste, jak w parodii popularnego gatunku, ale pokręcone i przekręcone, zaś sam tytuł spektaklu również niczego nie wyjaśniał, bo dotyczył jedynie podejrzenia rzucanego na mężczyznę w czerwonej koszuli widzianego kiedyś w Warszawie, a później oglądanego w duńskiej Kopenhadze w tym samym kolorze. Bohaterki afery zastanawiają się głośno, czy ten facet, niezależnie od miejsca, jest wciąż w tej samej koszuli. I wtedy pada jakby odkrycie i  inteligentny wniosek – chyba tę koszulę jednak przynajmniej pierze. Taki jest poziom „kobrowego”, „chałupniczego” śledztwa. A więc farsa, z jednym trupem, zresztą bez typowego dla prawdziwych kryminałów szczegółowego opisu oględzin zwłok. Śmiejemy się, bo to wyborna parodia, farsa, w której para śledząca domniemanego mordercę zasłania się niechlujnie gazetami, nawet w pogoni za podejrzanym. Co zatem jest wartością wspomnianego spektaklu? Nie poszukiwanie mordercy, ale różne okoliczności i zachowania bohaterów spektaklu wyreżyserowanego przez Krystynę Jandę, która zresztą sama też występuje w tej niby-Kobrze.


Wartością jest adaptacja powieści Joanny Chmielewskiej, która wypracowała sobie specyficzny styl narracji, pełen swobody, fantazji i satyrycznej przekory. Wartością są też kreacje aktorskie, które pół żartem, pół serio wprowadzają nas w życie zwariowanych bohaterów w zwariowanym, ale jakoś bliskim nam świecie. Najmłodsze pokolenie aktorów zaangażowane przez Krystynę Jandę dopiero dzięki pracy nad spektaklem poczuło smak stylu Chmielewskiej i upodobało sobie jej narrację, co oznacza, że twórczość pisarki, niegdyś szalenie poczytnej, zmarłej w 2013 roku, autorki powieści sensacyjnych, kryminalnych, komedii obyczajowych, a także książek dla dzieci, jeszcze nie odkryła przed nami swoich wszystkich walorów.

 

Czerwone 2

 

Do filmowych adaptacji przymierza się wielka, globalna platforma Netflix, która wykupiła większość praw autorskich do tej spuścizny, więc spektakl Teatru Telewizji TVP trzeba uznać za wydarzenie jakościowe. Absolutną rewelacją jest wydobycie na plan pierwszy duńskiego komisarza kryminalnego pana Muldgaarda, który by było weselej chwali się dalekim polskim pochodzeniem i stara się mówić w naszym języku, jednak kaleczy go niemiłosiernie i te „przebłyski” polszczyzny wymagają dodatkowego tłumaczenia. Warto zacytować kilka językowych kwiatków, które ubarwiają przedstawienie: „Azali były osoby mrowie a mrowie?”, albo: „pan podrapano na głowa i pani biała glista ja takoż proszę won”. Mirosław Kropielnicki grający duńskiego funkcjonariusza jest szalenie przekonujący, bo umiejętnie, zgodnie z duńską dykcją, deformuje różne zgłoski, wstawia „umlauty”, czyli ä, ö, ü, co brzmi obco, ale zarazem śmiesznie, w czym pomagają mu grający szeregowych policjantów, w tym autentyczny Duńczyk, będący jeszcze konsultantem językowym. Pojawienie się obcokrajowca starającego się mówić po polsku staje się dziś u nas zjawiskiem szalenie aktualnym, co jeszcze dodaje walorów filmowej komedii kryminalnej. Jest to gatunek w polskim teatrze dosyć rzadki, tym większe uznanie należy się wszystkim wykonawcom, wśród których na czoło wybijają się kobiety, Krystyna Janda, Maria Seweryn i Ewa Makomaska. Warto zauważyć, że obsada jest międzynarodowa, bo pojawia się polsko-włoska artystka Monika Mariotti, Duńczyk Philippe Tłokiński, zaś fałszywego Włocha prezentuje Bartosz Waga, który nie mówi ani słowa.

                                                                     Joanna Tumiłowicz