Przegląd nowości

„Tatiana Łarina“, opera Czajkowskiego

• 

Szczegóły

Opublikowano: poniedziałek, 04, maj 2026 21:11

Za sprawą Asmik Grigorian, litewskiej śpiewaczki ormiańskiego pochodzenia, córki tenora Gegana Grigoriana i sopranu Ireny Milkevičiūtė, Tatiana wysunęła się na pierwszoplanową bohaterkę Eugeniusza Oniegina Piotra Czajkowskiego.

 

 

Zarówno za sprawą sztuki wokalnej odznaczającej się muzyczną kulturą, jak i dyskretnej gry aktorskiej. W jej śpiew nie wkradało się wibrato, ani przez moment nie dawało znać o sobie forsowanie głosu, nie odczuwało się najmniejszego wysiłku. Frazy były starannie wykończone. Artystka sięgała ponadto po ekspresyjne filowanie czyli ściszanie natężenia dynamicznego, na przykład w finałowym, rozstrzygającym o wszystkim spotkaniu z Onieginem. 

Godnego siebie partnera znalazła w osobie ukraińskiego barytona Iurija Samoilova, którego zachowanie w dwóch pierwszych aktach odznaczało się powściągliwością, na znaczną żywiołowość pozwolił sobie dopiero w trzecim, kiedy przemówiły namiętności,  wskutek czego kreowana przezeń postać nie pozostawała statyczna, lecz ulegała zmianom pod wpływem zachodzących zdarzeń.

 

 

W inscenizacji Deborah Warner (transmisja obejrzana 2 maja w krakowskim kinie Kijów należącym do sieci Apollo Film) scena pojedynku Oniegina z Leńskim oraz ostatecznego rozstania Oniegina z Tatianą zostały rozegrane w podobnej zimowej scenerii z pierwszoplanowym motywem śniegu, co świadczy że Oniegin ponosi podwójną klęskę: traci bezpowrotnie przyjaciela (w niektórych interpretacjach, ze względu na homoerotyzm kompozytora, konflkt obydwu mężczyzn wynikał ze wzajemnej zazdrości o siebie - co w omawianym spektaklu znajduje wyraz w rozpaczliwym obejmowaniu zwłok zastrzelonego) oraz kobietę, której uczuciem niegdyś wzgardził.

 

 

W partyturze ta paralelność przejawia się w duettinach: kiedy bezpośrednio przed pojedynkiem dawni przyjaciele zastanawiają się nad pogodzeniem, ale fałszywie pojęte poczucie honoru im na to nie pozwala Wragi! (Враги!), a podczas finałowego ostatniego spotkania Tatiana i Oniegin rozpamiętują szczęście, z którego nie potrafili skorzystać Ach, szczastje było wozmożno, Tak blizko! (Ах! Счастье было так возможно, Так близко!). Z kolei na odwrócenie sytuacji, kiedy najpierw Tatiana zabiega o miłość tytułowego bohatera, a następnie on stara się odzyskać jej, wskazuje przejęcie przezeń w przedostatniej scenie tematu towarzyszącego wcześniej pisaniu przez nią listu. 

Stanislas de Barbeyrac, francuski tenor posiadający polskie korzenie ze strony matki, intonując concertato zamykające scenę balu u Łarinów W waszem domie! (В вашем доме!) bardzo plastycznie operował zróżnicowaną paletą delikatnych odcieni dynamicznych i artykulacyjnych, by wyrazić wrażliwą naturę postaci egzaltowanego poety, a następnie w arii poprzedzającej pojedynek Kuda, kuda, kuda, wy udalilis' (Куда, куда, куда вы удалились), w której Leński na literacki sposób kreuje sytuację, wykazał się opanowaniem stylu wokalnego właściwego dla rosyjskiej tradycji wykonawczej. 

 

 

Wyrożniła się ponadto Maria Barakowa jako Olga, będąca przeciwieństwem Tatiany, ze znacznym wdziękiem wykonując swą arię Ach, Tania, Tania! Wsiegda miecztajesz ty!(Ах, Таня, Таня! Всегда мечтаешь ты!). Od pojawienia się tej inscenizacji występowały w niej Jelena Zaremba i Łarissa Diadkowa jako Łarina i Filipiewna, dostarczając rosyjskiego kolorytu.

 

 

Epizodyczny Triquet, śpiewający kuplety na cześć świętującej Tatiany, przedstawiony został jako weteran kampanii napoleońskiej, w której stracił nogę. Dekoracje Toma Pye i kostiumy Chloe Obolensky'ej nawiązują mniej więcej do czasów i miejsca akcji. A więc w tle widzimy nieśmiertelne brzozy, niektóre postacie noszą rubaszki, natomiast w stanowej Rosji raczej nie do pomyślenia byłoby, żeby nawet na prowincjonalnym balu damy tańczyły z pozostającymi na służbie. Za pulpitem dyrygenckim stanął trzydziestodwuletni Timur Zändżiaty, kolejny osetyjski dyrygent operowy obok Walerego Giergitego, skadinąd sprawującego kierownictwo muzyczne tej inscenizacji w 2013 roku, i Tugana Sochitego. A swoją przygodę z batutą rozpoczął w wieku... siedmiu lat. Podsumowując: bardzo udane przedstawienie, właściwie niemające słabych stron.

                                                                      Lesław Czapliński