Przegląd nowości

„Litwo! Ojczyzno moja!” – „Pan Tadeusz” w oficynie dworskiej w Wiśniowej

• 

Szczegóły

Opublikowano: czwartek, 07, listopad 2024 07:02

Litwo! Ojczyzno moja! Te pierwsze słowa słynnej inwokacji umieszczonej na początku naszej wielkiej epopei narodowej Pan Tadeusz Adama Mickiewicza zabrzmiały ze szczególną mocą w dostojnych murach oficyny dworskiej w Wiśniowej – dawniej Mycielskich, obecnie w zarządzie Powiatowego Centrum Kultury i Turystyki w Wiśniowej w dniu 13 października 2024 roku w niedzielę o godz.18.00 w kolorach złotej jesieni, ale w nieco już smętnych nastrojach i kroplach deszczu.

 

 

To już czternasta prezentacja artystyczna z cyklu „Muzy w progu” przygotowana przez Towarzystwo im. Zygmunta Mycielskiego w Wiśniowej, organizatora kolejnych edycji tej nadzwyczaj interesującej imprezy sięgającej do najlepszych tradycji sztuki polskiej w jej najgłębszych wymiarach, kształtach i wartościach. Sześć sarmackich portretów naturalnej wielkości w sali koncertowej oficyny na parterze wypożyczonych z Domu Kultury „Sokół” w Strzyżowie, stroje z epoki wypożyczone z Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, zabytkowy świecznik i różne bibeloty ze zbiorów Towarzystwa, z czarnym, dostojnym fortepianem na czele, dopełniały klimatu salonu dawnego polskiego dworu szlacheckiego z przełomu XVIII i XIX wieku. O czym rzecz cała?

Prezentacja pierwszej części epopei, jaka miała miejsce w oficynie w Wiśniowej, to Gospodarstwo, a w nim, jak pisał sam poeta: „Powrót panicza. Spotkanie najpierwsze w pokoiku, drugie u stołu. Ważna Sędziego nauka o grzeczności. Podkomorzego uwagi polityczne nad modami. Początek sporu o Kusego i Sokoła. Żale Wojskiego. Ostatni Woźny Trybunału. Rzut oka na ówczesny stan polityczny Litwy i Europy.”

 

 

A wszystko w nastroju dawnej wsi polskiej, związanych z nią wspomnień przepojonych tęsknotą „do tych pól malowanych zbożem rozmaitem, wyzłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem, gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała, gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała.” Zadziwiająca jest, obok wartości artystycznej, świeżość i aktualność poruszanych w epopei spraw i zagadnień społecznych, pouczeń nie wolnych od zamyśleń nad losem naszego kraju, ale i barwnych opisów naszej polskiej natury, często rozwichrzonej, ale przecież oddanej Bogu i Ojczyźnie. A niepokoje graniczne z sąsiadami, w Europie i świecie wcale nie mniejsze, niż dwieście lat temu… Okazją do przypomnienia wielkiego dzieła Adama Mickiewicza jest przypadająca w 2024 roku 190. rocznica wydania poematu, który, dzięki staraniom Aleksandra Jełowickiego, ukazał się Paryżu w dwóch tomach w 1834 roku pod tytułem: Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem.

Rękopis dzieła, którego historia jest dość burzliwa, od 1999 roku znajduje się w zbiorach Zakładu Narodowego Ossolińskich we Wrocławiu, umieszony w szkatule z hebanu i kości słoniowej. Dodam, iż w latach 1929 do 1939 znajdował się w zbiorach dzikowskich rodziny Tarnowskich. W 2014 roku poemat został wpisany na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata, obok Konstytucji 3 Maja, „Chłopów” Wł. St. Reymonta.

 

 

Ale wróćmy do wiśniowskiej prezentacji. Miałem wielki zaszczyt, obok znakomitego artysty, wybitnego aktora Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie Roberta Chodura brać udział jako aktor w tym niecodziennym spektaklu, ubarwionym świetnymi utworami muzycznymi w wykonaniu Maxymiliana Bylickiego, świetnego pianisty pochodzącego z Żyznowa koło Strzyżowa, obecnie zamieszkałego w Warszawie. Ze wzruszeniem słuchaliśmy nastrojowego Poloneza elegijnego Z. Noskowskiego, Poloneza rycerskiego K. Kurpińskiego, Poloneza b-moll op. posth., Etiudy f-moll op. 25 nr 2 i Walca h-moll op. 69 nr 2 F. Chopina, II części Sonaty Patetycznej i Sonaty op. 27 nr 2 L. van Beethovena, Marsza Sokoła A. Bylickiego, utworów J. Ph. Rameau, St. Moniuszki, W. Lutosławskiego, imitowanej przez fortepian pozytywki starego zegara Mazurka Dąbrowskiego, powtórzonego później w naturalnej wersji, by na końcu wysłuchać nostalgicznego Poloneza Pożegnanie Ojczyzny M.K. Ogińskiego.

Honorowy Patronat nad premierowym spektaklem objął Marszałek Województwa Podkarpackiego Władysław Ortyl, patronat medialny – TVP 3 Rzeszów, Polskie Radio Rzeszów, Katolickie Radio VIA, Portal Maestro, ITV Południe, Kamerton, Barbizon Wiśniowski, dofinansował Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie, pomocy organizacyjnej udzieliło Powiatowe Centrum Kultury i Turystyki w Wiśniowej i Ośrodek Kultury w Wiśniowej.

 

 

Gratulacje z prezentami i kwiatami złożył starosta strzyżowski Robert Godek, wójt gminy Wiśniowa Marcin Kut, dyrektor PCKiT Kamil Mendocha, przedstawiciele Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, Domu Kultury „Sokół” w Strzyżowie, osoby prywatne. Prezentacja bardzo podobała się licznie zebranej publiczności. Złożono deklaracje co do zamiaru prezentacji pozostałych jedenastu ksiąg poematu. Relacje przygotowała ITV Południe, ukażą się one także w ogólnopolskim Portalu Maestro, prasie rzeszowskiej i regionalnej. Półtoragodzinny spektakl w oficynie dworskiej w Wiśniowej zgromadził liczną grupę odbiorców zasłuchanych w rytm opowieści o dawnej Polsce, która istniała, chociaż jej na mapie nie było wcale… A dziś, kiedy jest – cóż możemy dać tej Matce, która Ojczyzną się zwie? To do rozważenia… Misja poematu wcale się nie kończy. Choć mija blisko 200 lat od jego napisania i wydania, ciągle niepokoi, zastanawia, wzrusza i przejmuje swoją świeżością, ponadczasową wartością artystyczną i patriotyczną.

                                                                           Andrzej Szypuła