Przegląd nowości
Czy kobiety dumnie poniosą sztandar patriarchatu? – „Uziemiona“ z MET
- Szczegóły
- Opublikowano: środa, 06, listopad 2024 13:37
Z takim odwróceniem ról mamy do czynienia w operze Uziemiona (Grounded) Jeanine Tesori, wystawionej właśnie w nowojorskiej Metropolitan Opera (premiera 23 września, a bezpośrednia transmisja w krakowskim kinie Kijów należącym do sieci Apollo Film 19 października). Bohaterka, Jess, jako pilotka myśliwca F-16 sieje śmierć na pustyniach Bliskiego Wschodu i gdyby nie wpadka z nieoczekiwaną ciążą, nic by się w jej życiu nie zmieniło.
Szybko jednak wraca do służby, tym razem jednak polegającej na zdalnym kierowaniu śmiercionośnym dronem, podczas gdy córką Samanthą zajmuje się mąż Eric. W przeciwieństwie do poprzednich zadań, teraz trzeba ofiarom spojrzeć w oczy, co wojenne zbrodnie pozbawia czynnika anonimowości i staje się dla Jess obciążeniem, czego wyrazem staje się pojawienie jej sobowtórki. Gdy podczas eliminacji przeciwnika w polu rażenia znajdzie się jego córka, Jess zdecyduje się na zniszczenie drona, co jednak nie uratuje namierzonych, gdyż w odwodzie znajduje się zapasowy obiekt, a ją samą czeka więzienie.
Utwór o wyraźnie pacyfistycznym przesłaniu, którego libretto autorstwa George'a Branta według jego własnego monodramu zainspirował prawdopodobnie zamach na Osamę ben Ladena dokonany z zimną krwią przez waszyngtońską administrację, w tym Baracka Obamę, który, jak na ironię, został wcześniej laureatem pokojowego Nobla. Prapremiera odbyła się rok temu 28 października w National Opera w Waszyngtonie.
Z tamtej obsady w omawianej inscenizacji Michaela Mayera wystąpili: Emily D'Angelo w głównej roli oraz Kyle Miller jako jej asystent odpowiedzialny za sterowanie elektroniką. Jeanine Tesori skupia się głównie na muzyce teatralnej. Jest autorką między innymi i w Polsce wystawianego musicalu Shrek.
Uziemiona charakteryzuje się przystępnym językiem muzycznym, odwołującym się do bardziej radykalnych rozwiązań dźwiękowych jedynie w sytuacjach najwyższego napięcia dramatycznego, kiedy na widok skutków swoich działań bojowych Jess doświadcza zwątpienia w sens swej misji i staje na skraju załamania nerwowego. Towarzyszą temu dźwięki o nieokreślonej wysokości. Główne partie odznaczają się śpiewnością i napisane są zgodnie z naturą głosów. Wielką kulturą muzyczną odznaczała się para protagonistów. Emily D'Angelo jako Jess ujmowała ściszoną artykulacją, choć w jej interpretacji nie zabrakło miejsc o bardziej dramatycznym zacięciu.
W podwójnej arii ze swoją sobowtórką (Ellie Dehn) w drugim akcie udało się obydwu śpiewaczkom uzyskać wyrównane brzmienie. Z kolei Ben Bliss w partii Erica wyróżniał się starannym wykończeniem fraz, w wysokim rejestrze przechodząc w falset wraz z osłabieniem dynamiki, co przydawało jego interpretacji lirycznego wyrazu.
Wszystkie wymienione efekty dały znać o sobie zarówno w solowych monologach, jak i w ich duecie w pierwszym akcie. Jednocześnie wspomniani artyści stworzyli udane wizerunki odtwarzanych postaci: dość powściągliwie w przypadku D'Angelo, zaś bardziej wyraziście zaznaczone za pomocą ekspresyjnej gry oczu w ujęciu Kyle'a Millera w roli wspomnianego asystenta.
Chór, tym razem zredukowany do jego męskiej części, wystąpił w podwójnej roli: jako konkretne postacie: na przykład wojskowi w barze, w którym dochodzi do pierwszego spotkania Jess i Erica, ale i ponadosobowego komentatora. Oryginalnie pomyślana została zaprojektowana przez Mimi Lien przestrzeń sceniczna, na którą złożyła się umieszczona na pewnej wysokości i lekko nachylona w stronę widowni platforma, na której rozgrywają się akcje bojowe, poniżej zaś mają miejsce zdarzenia dotyczące życia prywatnego (domek w górach, w którym dochodzi do zbliżenia pomiędzy Jess I Erikiem, ich mieszkanie, centrum handlowe, w którym dokonują zakupów). Na szczęście oszczędzono nam dosłownej wizualizacji wojennych okrucieństw, choć może wzmocniłoby to antymilitarny przekaz?
Lesław Czapliński