Przegląd nowości
- Szczegóły
-
Opublikowano: czwartek, 03, październik 2024 16:55
Wiedeńska Salome to fascynująca opowieść o mrocznych stronach ludzkiej natury. To dramat egzystencjalny, który prowadzi bohaterów ku nieuchronnej zgubie. Cyril Teste (reżyseria) oraz Magdalena Chowaniec (choreografia) przygotowali inscenizację opery Salome Richarda Straussa, w którą wtopiłem się w dniu 21 września 2024 roku. Innowacyjna, hipnotyczna wizja połączona z odważną choreografią oraz nieszablonowym użyciem technologii wideo wywołały we mnie całą paletę emocji i przemyśleń.
Pragnienie jako siła destrukcyjna
Centralnym motywem spektaklu jest żądza władzy, dominacji, panowania jako energia niszcząca, wywołująca destrukcyjne impulsy. Vida Miknevičiūtė, znakomita litewska solistka, w roli Salome tworzy fascynujący, wielowymiarowy portret kobiety ogarniętej obsesyjnym pożądaniem, która nieodwracalnie zmierza do katastrofy. Jochanaan (Tomasz Konieczny), wzywając do odrzucenia świata cielesnych pokus, staje się dla Salome symbolem tego, co nieosiągalne.
To wzmacnia w niej obsesyjne pożądanie. Ich konfrontacja nie jest jedynie interpersonalnym dramatem, ale głębokim konfliktem egzystencjalnym. Salome walczy nie tyle o Jochanaana, co o możliwość przekroczenia granicy, która została jej postawiona. Wielowymiarowość postaci Salome jest dodatkowo podkreślona przez wprowadzenie nieistniejącej w oryginalnym libretcie postaci Małej Salome, granej przez Coralie Seilern-Chiereghin i Ivan Natalinę.
Ten zabieg inscenizacyjny pozwala nakreślić dychotomiczny obraz psychiki bohaterki. Mała Salome to echo jej niewinności. Dorosła Salome jest zaś uwikłana w sieć sprzecznych impulsów, miotana między tęsknotą za czystością a nieokiełznaną żądzą. W tej inscenizacji Salome konfrontuje się nie tylko z innymi bohaterami dramatu, ale także z samą sobą. Symboliczny wymiar jej dziecięcego alter ego nadaje postaci wymiar psychoanalityczny.
Władza, kontrola i upadek
Inscenizacja Cyrila Teste'a eksploruje także filozoficzne zagadnienia dotyczące władzy i jej złudności. Postać Heroda, grana przez Matthäusa Schmidlechnera, staje się metaforą władcy, który, mimo pozornej dominacji, jest całkowicie bezsilny wobec swoich lęków. Obsesyjne pożądanie Salome oraz strach przed proroczymi wizjami Jochanaana powodują, że podejmuje on impulsywne, tragiczne w skutkach decyzje.
Salome manipulując Herodem i wywierając na nim presję, osiąga to, czego chciała. Jednocześnie staje się ofiarą własnych pragnień. Uwikłanie bohaterów w sieć wzajemnych zależności zostało przedstawione przez reżysera z wielką precyzją co świetnie wpływa na czytelność dramaturgii spektaklu. Pojawia się tu pytanie, czym tak naprawdę jest władza i jak łatwo można przyjąć za pewnik iluzję, że kontroluje się rzeczywistość.
Psychologiczna głębia dzięki technologii
Reżyser Cyril Teste, znany z integrowania świata filmu i sceny, umiejętnie wykorzystał kamerę oraz projekcje na żywo, realizowane przez Benedikta Missmanna. Zbliżenia na twarze bohaterów, szczególnie Salome, uwypukliły ich emocje i lęki, których nie da się wyrazić słowami.
Zabieg ten wzmocnił aktorską interakcję postaci oraz znacząco skrócił emocjonalny i psychologiczny dystans między sceną a publicznością. Tomasz Konieczny jako Jochanaan był jednym z najważniejszych artystów spektaklu. Jego kreacja była doskonale wyważona pomiędzy ascetycznym dystansem a siłą przekonań.
Postać proroka, którą wykreował, emanuje spokojem i nieugiętością, kontrastując z coraz bardziej chaotycznym światem Salome. Konieczny, obdarzony sceniczną charyzmą, przedstawia Jochanaana nie tylko jako człowieka odrzucającego cielesne pokusy, ale również jako symbol boskiego absolutu.
Muzyka i orkiestra
Warstwa muzyczna, pełna kontrastów i niuansów, została znakomicie zrealizowana przez dyrygenta Philippe'a Jordana. Orkiestra Wiener Staatsoper brzmiała potężnie, z pełną precyzją oddając bogactwo dźwiękowe partytury Straussa.
Wielowymiarowość interpretacji
Spektakl operowy Salome porusza różne płaszczyzny interpretacyjne, pełne symboli i odniesień. Wątek seksualności pomiędzy Herodem a Salome oraz Katem a Salome, choć wyraźnie zarysowany, w moim odczuciu stanowi jedynie tło lub uzupełnienie rozgrywającego się na scenie dramatu. Kluczowa oś konfliktu leży pomiędzy Salome a Jochanaanem. Ich tragiczna relacja jest sercem tej inscenizacji. Jestem ciekaw, jakie emocje wywoła w Tobie ten spektakl. Polecam! Wystawiana w Wiener Staatsoper, pod kierownictwem muzycznym Philippe'a Jordana, w reżyserii Cyrila Teste'a, Salome to spektakl, który na długo pozostaje w pamięci. Jest to prawdziwe doświadczenie teatralne, eksplorujące najgłębsze zakamarki ludzkiej psychiki. Wybierając się do Wiednia na Salome R. Straussa, warto zaplanować również wizytę w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu. Doskonałym pretekstem do kontemplacji wystawionej tam sztuki z różnych okresów są dwa obrazy, ilustrujące historię Salome: Andrea Solario – Salome z głową Jana Chrzciciela i Cesare da Sesto – Salome z głową Jana Chrzciciela.
Mariusz Grudzień
