Przegląd nowości

V Międzynarodowy Konkurs Wokalistyki Operowej im. Adama Didura – twórcy Opery Śląskiej

• 

Szczegóły

Opublikowano: niedziela, 29, wrzesień 2024 19:38

Za niespełna cztery tygodnie, 6 października, rozpocznie się opóźniony ze względu na wielomiesięczny remont Opery V. Międzynarodowy Konkurs Wokalistyki Operowej w Bytomiu we współpracy z Akademią Muzyczną im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. Nastąpi to 45 lat od pierwszego – wtedy Ogólnopolskiego Konkursu oraz 20 lat od pierwszej edycji Konkursu w formule międzynarodowej.

 

 

Konkurs wyprzedzi arcyważną rocznicę, przypadającą na 24 grudnia. Tego dnia, 150 lat temu, w 1874 roku (według ustaleń Wacława Panka), urodził się w Woli Sękowej koło Sanoka jako nieślubny syn Jakuba Wiktora i Wincenty Jasińskiej (córki leśniczego), adoptowany później przez jej przyszłego męża, Antoniego Didura, Adam Didur – jeden z najsłynniejszych obok Fiodora Szalapina basów w historii opery pierwszej połowy XX wieku. Kariera Adama Didura związana jest z najsłynniejszymi teatrami operowymi świata. Swoje początki miała we Włoszech, dokąd wyjechał  po uzyskaniu stypendium. 

Tam zyskał sobie rozgłos doskonałego odtwórcy operowego, w wyniku czego został solistą mediolańskiej La Scali, a w 1914 solistą Metropolitan Opera w Nowym Jorku, gdzie przez ćwierć wieku wystąpił w blisko tysiącu przedstawień. Występował na scenach całego świata – w tym również w Polsce w Operze Warszawskiej i Lwowskiej. Z biografii Adama Didura dowiadujemy się, że w 1932 roku wycofał się ze sceny i powrócił do kraju poświęcając się pracy pedagogicznej. W latach 1934-1939 mieszkał we Lwowie.

 

 

Był profesorem klasy operowej w Lwowskim Konserwatorium Muzycznym im. Karola Szymanowskiego. W sezonie 1938-1939 był kierownikiem artystycznym Opery Lwowskiej. To on odkrył i wykształcił głos i talent aktorki Wiktorii Calmy, artystki, która po II Wojnie Światowej wsławiła się zwłaszcza w roli Halki z opery Stanisława Moniuszki (zmarła w 2007 roku w Rzymie). Adam Didur został w 1939 roku dyrektorem opery w Warszawie. Podczas II Wojny Światowej przebywał w stolicy i poświęcał się pracy pedagogicznej. Po zakończeniu wojny osiadł na Śląsku. Został mianowany dziekanem Wydziału Wokalnego w Konserwatorium Muzycznym w Katowicach.

W 1945 roku zorganizował Państwową Operę Śląską. Pierwsze przedstawienie (opera Halka Stanisława Moniuszki) odbyło się w Teatrze Śląskim 14 czerwca 1945 roku w Katowicach (siedzibę swą Opera Śląska uzyskała później w Bytomiu) i był jej pierwszym dyrektorem. Zmarł nagle 7 stycznia 1946 w Katowicach w trakcie przerwy lekcyjnej w Konserwatorium Muzycznym. 

 

 

Gdy w 1979 roku z inicjatywy kierownika literackiego Opery Śląskiej, Tadeusza Kijonki oraz ówczesnego dyrektora Teatru Napoleona Siessa, powołano do życia pierwszy konkurs młodych adeptów śpiewu operowego w Polsce, naturalną decyzją było nadanie mu imienia Adama Didura. Założono z góry jego cykliczność. Pierwsze edycje Konkursu o charakterze ogólnopolskim odbyły się w latach 1979, 1981,1984. W tych latach zmieniano główne założenia regulaminowe Konkursu. Modyfikowano wymóg dotyczący granic wieku uprawniającego do udziału w Konkursie, wzbogacono repertuar o istotne, wcześniej nie uwzględnione pozycje, z czasem zwiększano wysokość nagród, dokonano podziału na głosy żeńskie i męskie itp.

Konkurs stał się też imprezą otwartą w całości dla publiczności (w pierwszych edycjach wyłączony był z tego I etap). Począwszy od piątej edycji w 1994 roku, Konkurs został umiędzynarodowiony przez dopuszczenie do udziału w nim obcokrajowców związanych z Polską studiami lub zatrudnieniem (Nagrodę przyznano Andrzejowi Szkurhanowi z Ukrainy).

 

 

Do Jury zaproszono wybitnych artystów i pedagogów zagranicznych. Przewodniczącą Jury była znakomita mezzosopranistka Stefania Toczyska. W dniach 17-25 października 2004 roku odbył się, zgodnie z wcześniej zgłaszanym postulatem, Międzynarodowy Konkurs Wokalistyki Operowej im. Adama Didura, zapewniający konkursowi zasięg międzynarodowy. Na internetowej stronie Konkursu w Operze Śląskiej pojawiła się następująca informacja: „Wreszcie udało się konkurs umiędzynarodowić na dobre. Tej wielkiej przemiany dokonał m.in. dyrektor konkursu, muzykolog Karol Bula.

Tak pisał o konkursach w kwartalniku „Twoja Muza”: Dobra atmosfera wyzwala u śpiewaczej młodzieży ukryte pokłady energii i pozwala jej osiągnąć wyżyny wokalnego kunsztu (…) Fakt silnej mobilizacji warunkującej opanowanie wymaganego repertuaru, sprzyjające wymianie poglądów spotkania z innymi pochodzącymi z różnych krajów uczestnikami konkursu, konfrontacja własnej wizji z uwagami doświadczonych pianistów korepetytorów, (…) w ostatnim etapie z orkiestrą symfoniczną – czego więcej może życzyć sobie ktoś, komu marzy się kariera śpiewaka operowego! 

 

 

Pierwszą w  Konkursie nagrodę otrzymali ex aequo Antonio Intersiano (Włochy) i Ryszard Kalus (Polska). W kolejnym Konkursie zwyciężyli Elena Xanthoudakis (gł. żeńskie) z Australii i Liudas Mikalauskas (gł. męskie) z Litwy. W trzeciej edycji zwycięzcami zostali Justyna Samborska (gł. żeńskie) z Polski i Stanislav Kuflyuk (gł. męskie) z Ukrainy. W IV edycji Konkursu zwyciężył Matheus Pompeu z Brazylii.

Warto podkreślić, że począwszy od drugiej edycji Konkursu w formule międzynarodowej do ostatniego etapu Konkursu wprowadzono wymóg wykonania dwóch arii z orkiestrą w sposób estradowy, a następnie jednej arii z wybranej opery w kostiumie, z grą sceniczną. Jest to bez wątpienia istotny element sztuki operowej przy tym wielce atrakcyjny dla słuchaczy i widzów.

 

 

Należy się spodziewać że tegoroczny Konkurs przyciągnie, podobnie jak to było dotąd, tłum stęsknionych po dłuższej przerwie (IV jego edycja miała miejsce wiosną 2019 roku) słuchaczy. Gdy trwały jeszcze zapisy do udziału w Konkursie było już 72 zgłoszeń; w większości z Polski, ale i z Norwegii, Ukrainy, Korei Południowej, Białorusi,  Estonii, Francji, Chin, Słowacji, Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady, Hiszpanii i Izraela.

 

 

Funkcję dyrektora V Międzynarodowego Konkursu Wokalistyki Operowej wziął na siebie dyrektor Opery Śląskiej Łukasz Goik. Powołano jury w skład którego weszli wybitni artyści i pedagodzy wokalistyki, a wśród nich Andrzej Dobber  – dyrektor artystyczny oraz członkowie prof. Ewa Biegas, prof. Izabela Kłosińska, Hannah Blum z Semperoper w Dreźnie, Alan Greek z Agencji Artystycznej w Nowym Jorku, dyrygent Patrick Lange, Wasyl Vovkun – dyrektor artystyczny Lwowskiej Opery Narodowej. 13 października w Operze Śląskiej w Bytomiu odbędzie się koncert laureatów wraz z uroczystością wręczenia nagród. Dwa dni później nastąpi powtórzenie koncertu laureatów w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Należy się spodziewać, że i tym razem będzie to wydarzenie, które zapewne przyciągnie wielu spragnionych kontaktu z wielką sztuką melomanów nie tylko z Górnego Śląska. 

                                                                                 Karol Rafał Bula