Przegląd nowości

Odszedł Józef Kański. Wybitny muzykolog i krytyk muzyczny, miał 95 lat

Szczegóły
Opublikowano: niedziela, 20, sierpień 2023 14:14

– Józef Kański to opera. No tak, chowaliśmy się wszyscy, drogi przyjacielu, na twoich wspaniałych, bezcennych dziełach. To były nadzwyczajne momenty, które pozwalały nam sięgnąć, z jednej strony przez twoją twórczość bezpośrednią, przez „Przewodnik operowy” wydawany tak wielokrotnie. Z drugiej strony to także setki recenzji – mówił w laudacji ku czci odznaczonego Złotym Krzyżem Zasługi „Gloria Artis” skrzypek prof. Roman Lasocki. 

 

Jozef Kanski 039-8

 

Prof. Lasocki podczas uroczystości przypomniał, że Kański przez ponad 20 lat regularnie uprawiał zawód koncertującego artysty-pianisty. Inaczej czyta się recenzję, której autorem jest człowiek wierzący i praktykujący – wyjaśnił. Zwrócił też uwagę, że w jego recenzjach muzycznych nigdy nie było jadu. Józef Kański urodził się 21 października 1928 roku w Warszawie. W latach 1946-1948 studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Warszawskim, a w 1948-1954 na tej samej uczelni muzykologię. W latach 1948-1950 studiował teorię i kompozycję w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, a także grę na fortepianie. W latach 1953-1979 prowadził redakcję muzyki operowej w Polskim Radio.


Od 1955 roku był stałym recenzentem „Trybuny Ludu”. Od 1960 roku był członkiem kolegium redakcyjnego „Ruchu Muzycznego”, w którym publikował artykuły i recenzje. Jego ostatni tekst na tych łamach, jak pisze Piotr Mika, ukazał się w kwietniu 2023 roku. W latach 1976-1978 prowadził na Akademii Muzycznej w Warszawie seminarium z krytyki muzycznej, a w latach 1979-1981 i 1983-1985 wykłady z historii teatru operowego. Teatr operowy i pianistyka to główne zainteresowania krytyka.

 

Jozef Kanski 645-159

 

Od początku lat 60. artykuły Józefa Kańskiego ukazywały się również za granicą, m.in. w angielskim miesięczniku „Opera”, dotyczyły działalności teatrów operowych w Polsce. Od 1955 roku był członkiem Zarządu i Rady Naukowej Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Był laureatem wielu nagród i odznaczeń, m.in. Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski (1974), odznaki „Zasłużony Działacz Kultury” (1975) i Srebrnego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2007). W 2018 roku uhonorowano go Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Był też jurorem w legendarnym telewizyjnym teleturnieju „Wielka Gra”.


Opublikował słynny „Przewodnik operowy"(wznawiamy przez PWM aż 11 razy, ciągle przez niego rozszerzany i uzupełniany) oraz książkę „Mistrzowie sceny operowej”. Był też współautorem albumu „Chopin i jego ziemia”. Jego żona, Teresa Grabowska, również jest krytykiem muzycznym i państwo Kańscy często pisywali recenzje razem. Józef Kański bardzo cenił działalność Bogusława Kaczyńskiego, Anna Lisiecka pisze w biografii patrona Fundacji ORFEO, że krytyk był na każdym festiwalu w Łańcucie, bywał też na festiwalu w Krynicy–Zdroju i Sanoku.

 

Jozef Kanski 982-300

 

– Może nie tworzyłem historii, ale byłem jej świadkiem i pilnym obserwatorem. Towarzyszyłem narodzinom Warszawskiej Jesieni, Muzycznego Festiwalu w Łańcucie, Festiwalu Pianistyki Polskiej w Słupsku i Wratislavia Cantans, a także Bydgoskiego Festiwalu Operowego – mówił w audycji „Zapiski ze współczesności" w radiowej Dwójce. W wywiadzie z Krzysztofem Stefańskim, opublikowanym na łamach „Ruchu Muzycznego” na pytanie, czy może wymienić teksty, które specjalnie zapadły mu w pamięć odpowiedział: Niespecjalnie. W odróżnieniu od nazwisk artystów, których miałem okazję słuchać. Pamięta się koncerty, nie teksty. Józef Kański zmarł 19 sierpnia 2023 roku w Warszawie.

                                                                            Tomasz Pasternak

                                                                              (Portal ORFEO)