Przegląd nowości
XIII Międzynarodowy Kurs Pianistyczny w Katowicach Koncert Inauguracyjny
- Szczegóły
- Opublikowano: czwartek, 13, lipiec 2023 18:09
Od 2010 roku w Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach organizowany jest międzynarodowy kurs pianistyczny (Piano Master Classes), który w ciągu trzynastu lat rozrósł się do wydarzenia o szerokim zasięgu. Powiększył się okres jego trwania, zwiększyła się liczba pedagogów (z pięciu w I do dwunastu w XIII Kursie), bo i więcej zgłosiło się uczestników (185 z 23 krajów), a w rezultacie zwiększyła się liczba lekcji mistrzowskich, a także liczba koncertów uczestników (z czterech do sześciu). Program Kursu wzbogacono o dwa wykłady (Mateusza Borowiaka – „Etiudy Fryderyka Chopina – poza utartą ścieżką” oraz Wojciecha Kocyana „O dźwięku”). Program Kursu przewidywał 16 lipca recital mistrzowski Lidii Grychtołówny – laureatki kilku międzynarodowych konkursów pianistycznych, w tym Konkursu im. Fryderyka Chopina. Jej występ jednak z powodu komplikacji zdrowotnych odwołano, a jej miejsce zajmie laureat I nagrody Międzynarodowego Konkursu pianistycznego im. Karola Szymanowskiego w Katowicach 2018 (w programie Bach, Schubert, Szymanowski) Tymoteusz Bies.
Wśród profesorów katowickich Master Classes w ciągu lat przewinęło się kilku laureatów Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego (Anna Malikova, Józef Stompel, Eugene Indjic, Philippe Giusiano, Magdalena Lisak) oraz innych liczących się w świecie muzycznym konkursów międzynarodowych (Katarzyna Popowa-Zydroń, Andrzej Jasiński, Wojciech Świtała, Joanna Domańska, Zbigniew Raubo, Wojciech Kocyan, Anna Górecka, Carlo Palese, Valentina Igoshina, Beata Bilińska, Joanna Ławrynowicz, Piotr Banasik). Nie może zatem nikogo dziwić nadzwyczajne zainteresowanie młodych pianistów uczestnictwem w tym wydarzeniu. Tegoroczne Master Classes zainaugurował w Sali koncertowej Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego doskonały występ dwu pań profesorek katowickiej Uczelni Joanny Domańskiej i Magdaleny Lisak. Obydwie panie od dłuższego czasu występują razem w kraju i za granicą, prezentując jako duo balet „Harnasie” w opracowaniu na dwa fortepiany. Dzieło Karola Szymanowskiego doczekało się kreatywnej transkrypcji dokonanej przez panią prof. Domańską i wydania przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne w Krakowie. Istniejący wyciąg fortepianowy tego dzieła Grażyny Bacewicz w praktyce służył dyrygentom przygotowującym balet do wykonania w wersji orkiestrowej. Obecna jego wersja stanowi ważne uzupełnienie repertuaru muzyki na dwa fortepiany, umożliwia też skuteczną popularyzację cennej twórczości polskiego kompozytora zwłaszcza wobec faktu, że wyszło spod rąk znakomitej pianistki, której należy się szczególny podziw za wysiłek zgłębienia wiedzy o Karolu Szymanowskim i stylu jego muzyki.
Wcześniej na estradach koncertowych rozbrzmiewała transkrypcja na skrzypce i fortepian Pawła Kochańskiego (1931) wykorzystująca materiał dwóch ostatnich scen baletu „Taniec Harnasiów” i Epilog). Opracowanie Joanny Domańskiej uwzględnia, jak to określa pani profesor, sugestie dotyczące partii fortepianu z tej transkrypcji. Jego autorka wychodziła z założenia, że Szymanowski był autorem tej partii. Transkrypcja na dwa fortepiany powstała zatem w oparciu o trzy źródła: wspomnianą transkrypcję P. Kochańskiego, partyturę orkiestrową baletu oraz wyciąg fortepianowy Grażyny Bacewicz. Układ na dwa fortepiany pozwolił na niemal wierne przeniesienie materiału partytury, co z kolei zadecydowało o walorach kolorystycznych i wirtuozowskich transkrypcji. W transkrypcji uwzględniona została większa ilość szmerowych tryli, pasaże w dynamice pianissimo o specyficznym zmysłowym zabarwieniu (w partyturze powierzone są harfie), a także wirtuozowskie glissanda i tremolo, wzbogacona została też warstwa harmoniczna. Charakterystyczny gąszcz partii orkiestrowej domagał się takiego rozplanowania partii instrumentalnych w nowej wersji dzieła, by uczynić zadość jednorodnemu brzmieniu dwóch fortepianów bez uszczerbku dla oryginału.
I tę operację uznać należy za w pełni udaną co poświadczył aplauz po prezentacji „Harnasiów” w Sali koncertowej Akademii Muzycznej w Katowicach. Nie inaczej było zresztą w Łodzi (koncert w Sali kameralnej Akademii Muzycznej 26 października 2022) i paru innych placówkach muzycznych w kraju, a także w Pradze (Rudolfinum 17 grudnia 2022); warto nadmienić, że to właśnie w stolicy Czech miało miejsce prawykonanie baletu „Harnasie” Karola Szymanowskiego w oryginalnej szacie (Narodni Divadlo 1935). Jego wykonanie na dwa fortepiany w Katowicach poprzedziły solowe produkcje obu artystek. Magdalena Lisak wykonała 4 Mazurki op. 33 /gis-moll/ C-dur /D-dur/ h-moll, Etuda e-moll op. 25 nr 5, Fryderyka Chopina a Joanna Domańska Etiudę b-moll op. 4 nr 3 Mazurki op. 50, nr 13-16 / Moderato / Animato / Allegretto dolce / Allegramente. Vigoroso Karola Szymanowskiego. Utwory tej części koncertu przyjęte zostały gorąco przez licznie zgromadzoną mimo weekendu publiczność, bo też wykonanie Magdaleny Lisak nie pozostawiało złudzeń, że słuchamy wykonania przywodzącego na myśl najlepsze prezentacje muzyki Chopina w czasie ubiegłorocznego Międzynarodowego Konkursu Jego imienia, a dobrze już znane utwory Karola Szymanowskiego w katowickim koncercie zawdzięczały swoje brzmienie najwybitniejszej obecnie w kraju znawczyni i interpretatorki muzyki tego „Drugiego po Chopinie”!
Karol Rafał Bula