Halka  to jedna z najsłynniejszych i najpopularniejszych polskich oper. Pierwsza realizacja dzieła odbyła się 1 stycznia 1858 roku w warszawskim Teatrze Wielkim i została entuzjastycznie przyjęta. Po II wojnie światowej, w 1949 roku w Gdańsku, Studio Muzyczno-Dramatyczne z inicjatywy Iwo Galla zaprezentowało jaka pierwszą operę właśnie Halkę. W roli głównej wystąpiła Maria Fołtyn.
Okazuje się, że tematyka dzieła jest jak najbardziej współczesna, gdyż rozwarstwienie społeczeństwa, o którym opowiada dzieło, powraca także i dziś. Tak samo jak w XIX wieku, tak też współcześnie wzrusza nas historia wielkiej miłości, zdrady i zazdrości. Halka Moniuszki to arcydzieło, pełne nastrojowej muzyki, które jest nam jakże bliskie.

Halka  była pierwsza operą Moniuszki. Komponował ją w prowincjonalnym Wilnie, marząc o napisaniu takiego dzieła, jakie tworzyli wielcy włoscy i francuscy kompozytorzy tamtego okresu - Donizetti, Bellini, Auber, Rossini. Tyle, że z polskim tematem i wykorzystującym elementy polskiej muzyki. Na pozór banalna historia (szlachcic uwodzi i porzuca chłopkę) w roku powstania dzieła (1848) musiała wyglądać wręcz wywrotowo. Dwa lata wcześniej galicyjscy chłopi rzucili się z siekierami na szlacheckie dwory. Temat relacji wieś-dwór był wówczas niezwykle ostry i kłopotliwy. Dziś jest on zupełnie obcy i do dyspozycji mamy historię nieszczęśliwych ludzi, którzy niefortunnie lokują swoje uczucia. Moniuszko wystawił dzieło skromnymi siłami wileńskimi i musiał czekać aż 10 lat (winę za to ponosił pewnie drażliwy temat), nim wystawił je warszawski Teatr Wielki.